پایان سلطه کفر، آغاز نفاق از دیدگاه قرآن و حدیث(تفسیر موضوعی المیزان) صفحه 154

در اين زمان جعل حديث هم زياد شد، و حكومت ديني اسلامي هم به سلطنت استبـدادي، و روش اسـلامي بـه قـدرت امـپـراطـوري تغيـيـر يـافـت!

تحولات فكري دوره اموي و عباسي (319)

در زمان عمر بن عبدالعزيز دستور داده شد كه احاديث را بنويسند - اهل حديث تا آن وقت احاديث را نمي‌نوشتند، و تنها با حافظه خود كار مي‌كردند.

در اين دوران ادبيات عرب به حد نهايت رواج گرفت. شروع آن از زمان معاويه بود كه خيلي شعر را ترويج مي‌كرد. پس از او ساير اموي‌ها و عباسي‌ها نيز همين طور بودنــد و چه بسا كه براي يك بيت شعر و يا يك نكته ادبي صدها و هزاران دينار صله مي‌دادند!

مردم هم به شعر و نقل آن، و قضاياي عرب، و حوادث روزهاي معروف آن رو آوردند. آن‌ها از اين راه اموال زيادي كسب كردند، و بني اميه هم با رواج آن‌ها و پول دادن در برابر آن‌ها براي تحكيم موقعيت خود در مقابل بني هاشم، و آن‌گاه بني عباس در مقابل بني فاطمه كار مي‌كردند. آنان در احترام علماي وقت هم كمال كوشش را به

(320) پايان سلطه كفر، آغاز نفاق

كار مي‌بردند، تا بدان وسيله بر مــردم مسلط شده و هرچــه مي‌خواهند به دوششان بـار كنند!

نفوذ شعر و ادب در اجتماع علمي به جايي رسيد كه بسياري از علما در مسائل عقلي و يا بحث‌هاي علمي چه بسا به يك شعر شاعر، و يا به يك مثل رايج تمسك جسته و همان را حاكم در مسئله قرار مي‌دادند! و چه بسا مقاصد نظري خود را مبتني بر مسائل لغوي مي‌كردند، و لااقل ابتدا درباره نام موضوع بحث، يك بحث لغوي انجام مي‌دادند، و سپس وارد در اصل بحث مي‌شدند. اين‌ها همه چيزهايي است كه در منطق و سير علمي بحث‌كنندگان تأثيرات عميقي داشت.

تولد مكاتب فكري معتزله و اشاعره

تولد مكاتب فكري معتزله و اشاعره (321)