پایان سلطه کفر، آغاز نفاق از دیدگاه قرآن و حدیث(تفسیر موضوعی المیزان) صفحه 64

در ادامه آيه، قرآن مجيد اشاره مي‌كند به احاطه خداي سبحان بر اعمال و نيات بيمـاردلان و مـي‌فـرمـايـد:

- «آيا اين‌بيماردلان‌پنداشته‌اندكه:خداكينه‌هاي‌دروني‌شان‌رابيرون‌نمي‌كند؟!» (29/محمد)

منظور از افراد بيماردل اشخاص ضعيف‌الايمان است، و شايد كساني باشند كه از اول با ايماني ضعيف اسلام آورده‌اند و سپس به سوي نفاق متمايل شده و سرانجام به سـوي كفـر بـرگشته‌اند.

دقت در تاريخ صدر اسلام اين معنا را روشن مي‌كند كه مردمي از مسلمانان كه به

(138) پايان سلطه كفر، آغاز نفاق

رسول خدا صلي‌الله‌عليه‌و‌آله ايمان آوردند، چنين وضعي را داشتند، هم‌چنان‌كه قومي ديگر از ايشان از همان روز اول تا آخر عمرشان منافق بوده‌اند، و بنابراين تعبير از منافقين دسته اول بـه مؤمنين به مـلاحظه اوايـل امـرشان بوده است.

سپـس خطـاب بـه پيـامبر گرامـي خـود مي‌فرمايد:

- «ما اگر بخواهيم اين‌افراد بيماردل را به تو نشان داده، و معرفي مي‌كنيم و علامت‌هايشان را مي‌گوييم تا آنان را بشناسي، تو به زودي آنان را از طرز سخن گفتن خواهي شناخت، چون سخن ايشان كنايه‌دار و تعريض‌گونه است!» (30 / محمد)

ـ وَ اللّـــهُ يَعْلَــــمُ اَعْمـــالَكُــــــمْ! (30 / محمــد)

آيــات را بـا ايـن مـضـمـون پـايـان مـي‌دهــد كـه: