بررسی گسترده ی فقهی غیبت صفحه 153

سخن آخر در تأسیس اصل

از نقض فرمایش کسانی که در بحث کفّاره ی غیبت قائل به اصل احتیاط بودند، مبنای مختار روشن می شود؛ زیرا هرگاه در اصل وجود هر یک از امور وضعی یا تکلیفی شک شود، هم می تواند استصحاب عدمش جاری گردد و هم _ در امور تکلیفی _ ادلّه ی برائت بر آن حاکم است(1).

به عنوان مثال: شک می کنیم آیا بر مغتاب (بالکسر) واجب است که برای مغتاب (بالفتح) استغفار کند؟ «رُفع ما لایعلمون» می گوید: واجب نیست. کما این که _ از لحاظ وضعی _ شک می کنیم آیا علاوه بر حقِّ «أن لایغتاب منه» حقِّ دیگری برای مغتاب (بالفتح) جعل شده است؟ استصحاب عدم می گوید: چنین حقّی جعل نشده است.

بنابراین، اصلی را که ما در بحث کفّاره ی غیبت تأسیس کردیم، اصل برائت و استصحاب عدم اشتغال ذمّه به تکلیف زائد و استصحاب عدم ثبوت حقِّ زائد برای مغتاب (بالفتح) است.

ادلّه ی وجوب کفّاره در غیبت

اشاره

دلیل اعتباری: غیبت نشدن، از حقوق مردم و حقّ الناس است. کسی که غیبت می کند حقّ الناس را ضایع کرده است و وقتی حقّ