بررسی گسترده ی فقهی غیبت صفحه 193

رسول- صلی الله علیه و آله و سلم - سؤال کرد کفّاره ی غیبت چیست؟ و حضرت در پاسخ فرمودند: باید برای مغتاب استغفار کند، ظاهر این عبارات دالّ بر این مطلب است که چه کند تا حقّ مغتاب تمام شود، نه این که کفّاره ای در رابطه با خداوند باشد.

سپس شیخ نتیجه می گیرد: اگر این سیاق را بپذیریم همان احتمال اوّل یعنی وجوب تخییری و تقیید به «أو» صحیح است. پس یا استحلال واجب است یا استغفار للمغتاب، علی وجه التّخییر.

نقد و بررسی نظر شیخ- قدس سره -

حقیقت این است که ما دلیل صحیحی برای عطف به «أو» نمی بینیم. حتّی اگر بگوییم: کفّاره _ مطابق سیاق روایت _ در رابطه با مغتاب (بالفتح) و برای برائت ذمّه ی غیبت کننده است، باز هم عطف به «أو» جا ندارد.

وقتی روایتی می فرماید: «إذا إغتبت، فاستحلّ»، یعنی «فاطلب الحلیه من المغتاب» و باز به عنوان مثال می فرماید: «إذا إغتبتَ یجب علیک الاستغفار للمغتاب». چرا در این مورد، دو امر عطف به «واو» نشود؟ اطلاق امر در یکی از این دو خطاب می گوید: استحلال به تنهایی واجب است. البته این اطلاق، اطلاق مقامی است؛ یعنی مولا در مقام بیان بوده و چیز دیگری نفرموده است، پس معلوم می شود تنها استحلال واجب است. ولی وقتی در جای دیگر و با بیانی دیگر می فرماید: «فلیستغفر»؛ باید استغفار کند، این