بررسی گسترده ی فقهی غیبت صفحه 198

لموت أو غیبه، و حمل المحالّه علی من یمکن التوصّل إلیه مع بلوغه الغیبه(1)؛

جمع بین دو روایت نبوی این گونه ممکن است که اگر غیبت به مغتاب نرسید استغفار للمغتاب واجب باشد، پس سزاوار است برای غیبت کننده که اکتفا کند به دعا و استغفار؛ زیرا در طلب حلّیت، برانگیختن فتنه و ایجاد کینه است و کسی که به دلیل مرگ یا عدم حضور، قدرت بر شنیدن و اطلاع از غیبت را ندارد، در حکم کسی است که غیبت به او نرسیده باشد و طلب حلّیت برای مواقعی است که امکان دسترسی به کسی باشد و غیبت هم به او رسیده باشد.

نقد و بررسی این احتمال

حمل این احتمال (لزوم استغفار در صورت عدم امکان استحلال) بر احتمال پنجم (لزوم استغفار در صورت عدم بلوغ غیبت به مغتاب) غلط است و ما همان تفصیل پنجم را هم نپذیرفتیم، چه رسد به این که این احتمال را حمل بر آن کنیم.

و به هر حال اگر بپذیریم استحلال، حقّ مغتاب (بالفتح) است، طبق قاعده ی اولیه اگر مغتاب فوت شود ذمّه ی غیبت کننده با استغفار بریء نمی شود و اگر هم طلب حلّیت از ورّاثش را کافی ندانستیم، این حق به عهده اش الی یوم القیامه باقی خواهد ماند، همانند بدهکاری که دسترسی به طلبکار نداشته باشد.