بررسی گسترده ی فقهی غیبت صفحه 199

پس این احتمال هم منشأیی ندارد.

تنها وظیفه ی قطعی غیبت کننده: استغفار از گناه خود

با مناقشه در احتمالات و عدم پذیرش آن ها، تنها احتمالی که می ماند احتمال آخر است؛ یعنی کسی که غیبت کرده، شرعاً بر او واجب است از گناه و حرامی که انجام داده استغفار کند، همانند توبه از هر گناه دیگری که شخص انجام می دهد. و آیات و روایات زیادی امر به توبه و استغفار به درگاه الهی می کند، مانند:

(وَ اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَیْهِ إِنَّ رَبِّی رَحِیمٌ وَدُودٌ)(1) ؛

و از پروردگار خود آمرزش بخواهید، سپس به درگاه او توبه کنید که پروردگار من مهربان و دوستدار [بندگان] است.

اگر هم در وجوب استغفار للمغتاب (بالفتح) یا استحلال شک کردیم، مجرای برائت بوده و تکلیفی به گردن ما نیست.

بله، همان طور که بیان شد، حُسن احتیاط به جای خود محفوظ بوده و چگونگی احتیاط هم به جمع بین استحلال و استغفار است، مگر این که استحلال با امر دیگری معارَض و مزاحَم باشد؛ مثلاً اگر استحلال کند إثاره ی فتنه ای شود یا فسادی یا ایذایی صورت گیرد که وضع بدتر شود. در این حالت، احتیاط به استحلال، خلاف احتیاط است.