بررسی گسترده ی فقهی غیبت صفحه 250

کلینی در نقل از احمد بن محمّد بن عیسی اشعری قمی است و علی القاعده باید شخص جلیل القدری هم باشد، ولی ما _ هر چه جستجو کردیم _ چیزی در وثاقتش نیافتیم. بنابراین نمی توانیم به قول او اعتماد کنیم و به همین خاطر، روایت از نظر سند ناتمام است. البته افرادِ بعد از او احمد بن محمّد از ابن ابی عمیر از عبدالله بن سنان هستند که مشکلی ندارند، ولی در مجموع، روایت سند صحیح ندارد.

وجه استدلال

روایت می فرماید: اگر سه شرط مذکور رعایت شود چهار امر بر مردم واجب می شود. این جمله ی شرطیه مفهوم داشته و مفهومش آن است که اگر هر یک از سه شرط منتفی شد جزا هم منتفی می شود. یکی از موارد جزا که با انتفای شرط منتفی می شود حرمت غیبت است. پس اگر کسی یکی از موارد سه گانه را انجام ندهد غیبتش جایز است.

مناقشه در استدلال

مناقشه ی ما در این روایت هم مانند روایات قبلی است. اگر «انتفاء عند الانتفاء» را بپذیریم، با انتفای هر یک از این موارد، دیگر مجموعه ی جزا نخواهد بود. امّا این که تک تک موارد جزا باقی نباشد نیازمند دلیل است که دلیلی بر این مطلب نداریم. مضاف به این که روایت سند صحیح ندارد.