بررسی گسترده ی فقهی غیبت صفحه 317

تذکّر: باید توجّه کرد که در مسأله ی مورد بحث، گرچه کسی به قصد ردع از منکر غیبت کند حرام نیست، ولی چه بسا آن غیبت، تحت عناوین محرّم دیگری باشد و اگر غیبت به قصد ردع از منکر، عنوان حرام دیگری یافت قابل تجویز نیست.

مثلاً اگر کسی در مورد منکری غیبت کند که گفتن آن مصداق اشاعه ی فحشا باشد و دیگران جرأت بر ارتکاب آن منکر پیدا کنند، در این صورت علاوه بر حرمت غیبت، حرمت اشاعه ی فحشا هم خواهد داشت و مجوزهایی که گفتیم، نمی تواند رافع حرمت اشاعه ی فحشا باشد.

ج) غیبت به قصد ردع منکر، مشمول اطلاق ادلّه ی نهی از منکر است

سومین دلیلی که مرحوم شیخ برای جواز غیبت مطرح می فرماید، اطلاق ادلّه ی امر به معروف و نهی از منکر است که غیبت به جهت ردع از منکر را جایز می شمارد. البته در این مورد، تجویز بالمعنی الاعم مراد است؛ زیرا وقتی چنین غیبتی جایز شد، از باب وجوب امر به معروف و نهی از منکر واجب هم خواهد بود؛ چون در ما نحن فیه _ طبق فرض _ طریق منحصرِ نهی از منکر، غیبت است تا شخص عاصی مرتدع شود.

این کلام مرحوم شیخ _ همان گونه که انتظار می رفت _ مورد اشکال تعدادی از فقهای بعد از ایشان واقع شده است. از جمله ی آن محقّقین، مرحوم ایروانی و سیّد خویی هستند.