کتابخانه بالقرآن

بررسی گسترده ی فقهی غیبت صفحه 444

صفحه 444

ادلّه ی حرمت استماع غیبت و وجوب ردّ غیبت، بالاتر از ادلّه ی حرمت نفس غیبت نیست و نمی توان گفت حتّی شامل چنین موردی نیز می شود. حدّاقل به مناسبت حکم و موضوع از چنین موردی منصرف است. البته اگر ثابت نشد مغتاب (بالفتح) ظالم بوده، مادامی که مجلس غیبت باقی است سامع باید ردّ غیبت کند.

به هر حال کیفیت ردّ غیبت نسبت به شرایط، متفاوت است. به عنوان مثال همان طوری که مرحوم شیخ هم بیان فرمود، اگر غیبت در مورد عیوب دنیوی است، اگر امکان توجیه باشد باید توجیه کنیم و اگر قابل توجیه نباشد بگوییم این ها در حقیقت عیب نیست، عیب آن چیزی است که در نظر خداوند متعال عیب باشد، این یک ابتلایی برای اوست و چه بسا موجب غفران گناهانش شود و اجر اخروی برای او در پی داشته باشد(1).

اگر هم غیبت در مورد عیوب اخروی است و عصیانی مرتکب شده باشد، باز در وهله ی اوّل آن را توجیه کنیم و بگوییم مثلاً: احتمالاً آن زنی که با او حرف می زد همسرش بوده یا غفلت کرده یا با یکی از محارمش اشتباه گرفته و ... به نحوی که علی وجه الحرام نبوده است و اگر به قول مرحوم شیخ هیچ راهی برای

1- فإن کان عیباً دنیویاً انتصر له بأنّ العیب لیس إلّا ما عاب اللّه به من المعاصی التی من أکبرها ذکرک أخاک بما لم یعبه اللّه به، و إن کان عیباً دینیاً وجّهه بمحامل تخرجه عن المعصیه، فإن لم یقبل التوجیه انتصر له بأنّ المؤمن قد یبتلی بالمعصیه، فینبغی أن تستغفر له و تهتمّ له، لا أن تعیّر علیه، و أنّ تعییرک إیّاه لعلّه أعظم عند اللّه من معصیته، و نحو ذلک. (المکاسب المحرمه، ج 1، ص 363)