بررسی گسترده ی فقهی غیبت صفحه 445

توجیه نبود _ که معمولاً اتفاق نمی افتد _ بگوییم: بله، مؤمن عصمت ندارد و «إنّما العصمه لأهلها». اگر ما هم به خدا پناه نبریم ممکن است دچار شویم. ممکن است مؤمنی گاهی گرفتار گناه شود، ولی معمولاً زود توفیق توبه پیدا می کند و ایشان قاعدتاً توبه کرده است و «التَّائِبُ مِنَ الذَّنْبِ کَمَنْ لَا ذَنْبَ لَهُ»(1).

آیا با علم به این که غیبت کننده مجوز غیبت دارد، باز ردّ غیبت واجب است؟

این مسأله نیازمند تفصیل است:

اگر مجوّز غیبت، تجاهر مغتاب (بالفتح) باشد معلوم است که ردّ غیبت واجب نیست؛ زیرا اصلاً از موضوع غیبت خارج است و غیبتی نیست تا ردّ آن واجب باشد.

إن قلت: در بعضی روایات به جای تعبیر «ردّ غیبت» تعبیر «ردّ عن عرض أخیه المسلم» آمده است و این تعبیر شامل «مجاهر» هم می شود و لذا باید ردّ کرد.

قلت: متجاهر خودش عِرض خود را برده است، برای خودش عِرضی به جا نگذاشته تا ردّ کنیم، چنان که از روایت «من ألقی جلباب الحیاء فلا غیبه له» هم استفاده می شود کسی که پرده ی حیا