بررسی گسترده ی فقهی کذب (موضوع، احکام و موارد استثناء) صفحه 193

می شود. بنابراین از این روایت استفاده می شود حرمت کذب عند الاضطرار برداشته شده است.

2. روایات دالّ بر این که «لَیْسَ شَیْ ءٌ مِمَّا حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا وَ قَدْ أَحَلَّهُ لِمَنِ اضْطُرَّ إِلَیْهِ»:

روایات متعدّدی با این مضمون وجود دارد از جمله:

موثقه ی سَمَاعَه:

و بِالْإِسْنَادِ [مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ زُرْعَهَ] عَنْ سَمَاعَهَ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الرَّجُلِ یَکُونُ فِی عَیْنَیْهِ الْمَاءُ فَیُنْتَزَعُ الْمَاءُ مِنْهَا فَیَسْتَلْقِی عَلَی ظَهْرِهِ الْأَیَّامَ الْکَثِیرَهَ أَرْبَعِینَ یَوْماً أَوْ أَقَلَّ أَوْ أَکْثَرَ فَیَمْتَنِعُ مِنَ الصَّلَاهِ الْأَیَّامَ وَ هُوَ عَلَی حَالِهِ فَقَالَ: لَا بَأْسَ بِذَلِکَ وَ لَیْسَ شَیْ ءٌ مِمَّا حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا وَ قَدْ أَحَلَّهُ لِمَنِ اضْطُرَّ إِلَیْهِ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ سَمَاعَهَ بْنِ مِهْرَانَ أَنَّهُ سَأَلَ الصَّادِقَ - علیه السلام - وَ ذَکَرَ مِثْلَهُ إِلَی قَوْلِهِ لَا بَأْسَ بِذَلِکَ.(1)

این روایت از لحاظ سند تمام است و به خاطر زرعه(2) و سماعه(3)

1- وسائل الشیعه، ج5، تتمه کتاب الصلاه، أبواب القیام، باب 1، ح6، ص482 و تهذیب الاحکام، ج3، ص306.
2- رجال النجاشی، ص176: زرعه بن محمد أبو محمد الحضرمی ثقه، روی عن أبی عبد الله و أبی الحسن- علیهما السلام -، و کان صحب سماعه و أکثر عنه و وقف. له کتاب، یرویه عنه جماعه. أخبرنا علی بن أحمد قال: حدثنا محمد بن الحسن بن الولید قال: حدثنا محمد بن الحسن الصفار و سعد بن عبد الله و عبد الله بن جعفر و الحسن بن متیل عن یعقوب بن یزید عن زرعه بکتابه. ü الفهرست (للشیخ الطوسی)، ص75: زرعه بن محمد الحضرمی واقفی المذهب، له أصل، أخبرنا به عده من أصحابنا عن محمد بن علی بن بابویه عن أبیه عن سعد بن عبد الله عن یعقوب بن یزید عن الحسن بن محمد الحضرمی عنه، و أخبرنا ابن أبی جید عن ابن الولید عن الصفار عن أحمد بن محمد عن الحسین بن سعید عن أخیه الحسن عن زرعه.
3- معجم رجال الحدیث، ج8، ص297: ü قال النجاشی: سماعه بن مهران بن عبد الرحمن الحضرمی مولی عبد بن وائل بن حجر الحضرمی یکنی أبا ناشره و قیل: أبا محمد، کان یتجر فی القز و یخرج به إلی حران و نزل من الکوفه کنده روی عن أبی عبد الله و أبی الحسن- علیهما السلام - و مات بالمدینه. ثقه، ثقه، و له بالکوفه مسجد بحضرموت و هو مسجد زرعه بن محمد الحضرمی، بعده و ذکره أحمد بن الحسین رحمه الله و أنه وجد فی بعض الکتب أنه مات سنه خمس و أربعین و مائه فی حیاه أبی عبد الله- علیه السلام -. ü و عدّه الشیخ فی رجاله (تاره) من أصحاب الصادق- علیه السلام - قائلا: سماعه بن مهران الحضرمی الکوفی یکنی أبا محمد بیاع القز مات بالمدینه و أخری من أصحاب الکاظم- علیه السلام - قائلا: سماعه بن مهران مولی حضرموت و یقال مولی خولان کوفی له کتاب روی عن أبی عبد الله- علیه السلام - واقفی.