بررسی گسترده ی فقهی کذب (موضوع، احکام و موارد استثناء) صفحه 311

إن قلت: چند ساعت پیش که إخبار به قیام زید نکردیم تا کذب بودن آن را استصحاب کنیم، و اگر به نحو تعلیقی استصحاب کرده و بگوییم اگر یک ساعت پیش إخبار می کردیم کذب بود پس الآن هم کذب است، در این صورت اشکال استصحاب تعلیقی بر آن وارد می شود که حدّاقل استصحاب در مواردی که تعلیق در لسان شارع نیامده جاری نیست.

قلت: مرحوم امام در پاسخ به این اشکال می فرماید: اشکال استصحاب تعلیقی در صورتی وارد می شود که بخواهیم قضیه ی جزئیه و خارجیه را استصحاب کنیم و بگوییم: اگر در ساعت قبل إخبار می کردیم، کذب بود و «الآن کما کان». امّا اگر به نحو قضیه ی کلّیه قبل از تحقّق مصادیق آن استصحاب کنیم و بگوییم: یک ساعت قبل «الإخبار بأن زیداً قائمٌ» (به نحو کلّی) کذب بود