بررسی گسترده ی فقهی کذب (موضوع، احکام و موارد استثناء) صفحه 38

نیست تا متّصف به کذب نباشد، بلکه قسیم نوع خاصّی از کذب است و مراد، کذب لا عن اختیارٍ است؛ چون جن زده (مجنون) اراده ای ندارد تا کذبش عن عمدٍ باشد. پس در حقیقت کفّار این چنین می گویند: پیامبر نعوذ بالله که کذب می گوید، یا عن عمدٍ می گوید یا عن غیر عمدٍ.(1)

جواب دیگر هم این است همان طور که قبلاً بیان کردیم خبر در صورتی اطلاق می شود که از متکلّم شاعری که کلامش را جداً اراده کرده صادر شود و اگر متکلّم، شاعر نباشد یا به جدّ اراده نکرده باشد مانند جایی که هذیان می گوید کلامش خبر نیست تا متّصف به صدق و کذب شود. کفّار هم نسبت به کلام پیامبر - صلی الله علیه و آله و سلم - می گویند یا دروغ است یا هذیان، که اصلاً خبر نیست تا متّصف به صدق و کذب شود.

پس نتیجه این شد که تعریف مشهور با تبیینی که کردیم درست است و با به دست آوردن تعریف صدق و کذب، بسیاری از مسائلی که مطرح می شود قابل حل خواهد بود، از جمله در مورد وعد که با توضیحاتی که بیان کردیم، وعد از مقوله ی إنشاء است و خبر نیست، لذا متّصف به صدق و کذب نمی شود.