بررسی گسترده ی فقهی کذب (موضوع، احکام و موارد استثناء) صفحه 47

استفاده کرده و می فرمایند: در بعضی روایات هم یک نوع منبّه و إشعاری بر این انصراف وجود دارد. متن کلام مرحوم امام - قدس سره - این چنین است:

الظاهر أنّ الأدلّه منصرفه عن الکذب عند نفسه مع عدم مخاطب. بل الظاهر انصرافها عن التکلّم به عند المخاطب لم یسمع الکلام لصممه، أو لم یفهم معناه لعدم تمیّزه أو جهله به، فإنّ المتکلّم بالجمله الکاذبه عند المذکورین لیس بمخبر و إن صدر منه الکذب. و المنع عنه باحتمال أن یکون مراد الشارع عن المنع عنه تنزّه لسان المتکلّم عن التقوّل بالکذب، احتمال عقلی غیر مناف لانصرافها.

و فی الروایات إشعارات و تأییدات لذلک: کقوله: «الْکَاذِبَ عَلَی شَفَا مَخْزَاهٍ وَ هَلَکَهٍ» و قوله: «مَنْ کَثُرَ کَذِبُهُ ذَهَبَ بَهَاؤُهُ» و قوله: «إِنَّ مِمَّا أَعَانَ اللَّهُ عَلَی الْکَذَّابِینَ النِّسْیَانَ» و قوله: «إن الکذّاب یَکْذِبُ حَتَّی یَجِی ءَ بِالصِّدْقِ فَلَا یُصَدَّقُ» و قوله: «الْکَذِبَ یُسَوِّدُ الْوَجْهَ» و قوله: «اجْتَنِبُوا الْکَذِبَ وَ إِنْ رَأَیْتُمْ فِیهِ النَّجَاهَ فَإِنَّ فِیهِ الْهَلَکَهَ» إلی غیر ذلک.(1)