بررسی گسترده ی فقهی کذب (موضوع، احکام و موارد استثناء) صفحه 49

کانّ امام - قدس سره - می خواهند بگویند که کاذب اگر مخاطبی نداشته باشد، از آن جایی که کسی کذب او را متوجّه نمی شود گرفتار خزی هم نمی شود، پس کاذبی که بر لبه ی خزی و بدبختی و هلاکت است، کسی است که مخاطبی برای کذب او وجود دارد.

ولی واقعیت آن است که اگر مراد از «خزی»، خزی اخروی باشد، چه مخاطبی باشد و چه نباشد، کاذب بر لبه ی خزی قرار دارد و روایت إشعاری بر وجود مخاطب ندارد.

* و امّا روایتی که می فرماید: «مَنْ کَثُرَ کَذِبُهُ ذَهَبَ بَهَاؤُهُ»(1)؛ کسی که کذبش زیاد باشد، بهاء و روشنی اش از بین می رود.

به نظر می رسد مراد از بهاء در این جا، بهاء در دنیا باشد و از آن