کتابخانه بالقرآن

بررسی گسترده ی فقهی کذب (موضوع، احکام و موارد استثناء) صفحه 78

صفحه 78

شیرازی، سید خویی(1) - قدس سرهم - و ... بر این استدلال مرحوم شیخ اشکال کرده و فرموده اند: نمی توان به ظاهر موثقه ی محمد بن مسلم تمسّک کرد؛ زیرا لازمه اش آن است که عند الدوران و تزاحم بین مطلق کذب و خوردن شراب، باید خوردن شراب را ترجیح داد و از کذب اجتناب کرد. به عنوان مثال اگر ظالمی فردی را اکراه به دروغ گفتن (مثلاً در مورد عُمْر شخصی به جای پنجاه سال بگوید صد سال دارد) یا خوردن شراب کند، اگر بگوییم کذب مطلقاً بدتر از شراب است باید خوردن شراب را انتخاب کند و از آن کذب اجتناب کند، در حالی که چنین حرفی را لایلتزم به متفقهٍ فضلاً عن فقیهٍ.

1- مصباح الفقاهه، ج 1، ص386: و فیه أولا: أنها ضعیفه السند. و ثانیا: أنها مخالفه للضروره، إذ لا یلتزم فقیه، بل و لا متفقه بأن جمیع أفراد الکذب شر من شرب الخمر، فإذا دار الأمر فی مقام الاضطرار بین ارتکاب طبیعی الکذب- و لو بأن یقول المکره (بالفتح): إن عمر فلان مائه سنه مع أنه ابن خمسین- و بین شرب الخمر فلا یحتمل أحد ترجیح شرب الخمر علی الکذب ... و یضاف الی ذلک ما ذکرناه فی مبحث الغیبه، و هو أن کل واحد من الذنوب مشتمل غالبا علی خصوصیه لا توجد فی غیره، و کونه أشد من غیره فی هذه الخصوصیه لا یستلزم کونه أشد منه فی جمیع الجهات. نعم قد یکون بعض أفراد الکذب أشد من شرب الخمر و الزناء، کالکذب علی اللّه، و علی رسوله، و کالکذب لقتل النفس المحترمه.