- دیباچه 1
- اشاره 6
- 1. اطراب 6
- 2. لهوی بودن 11
- اشاره 30
- سیری در تاریخچه موسیقی 30
- فرم 41
- محتوا 41
- 1. شعر 52
- پرسش های دینی در باب موسیقی 52
- اشاره 52
- الف) نوع شعر 52
- اشاره 52
- ب) خواننده شعر 53
- 2. آهنگ 55
- الف) انواع آلات و ابزار موسیقی 55
- ج) کیفیت خواندن 55
- اشاره 55
- ب) موارد استفاده از موسیقی 57
- ج) آثار و اهداف متداول استفاده از موسیقی 57
نوازندگان خالی نبود. سفّاح، اولین خلیفه عباسی و دیگر خلفای عباسی پس از به طرب آمدن از شنیدن موسیقی، پول های هنگفتی به نوازندگان و آوازه خوانان می دادند. براساس متون تاریخی، هارون الرشید ولعی بسیار به موسیقی داشت. یک رقم هدیه ای که او به یک مطرب داد، دوهزار دینار طلا بود. امین، دیگر خلیفه عباسی یک رقم هدیه ای که به مطربی داد، دویست هزار درهم بود. کار به جایی رسید که هارون به تقلید از اردشیر، شاه ایران، برای آوازه خوانان طبقه و رتبه وضع کرد و هر طبقه ای مقرری خاصی داشت. اسامی نوازندگان و آوازه خوانان در عصر عباسی با ویژگی های دقیق آنان در نواختن و خواندن، در کتاب های تاریخ ضبط شد؛ یعنی این ولع و اشاعه به کتاب های تاریخ نیز راه یافت. موسیقی نه تنها در بغداد _ مرکز خلافت عباسی _ که در سراسر سرزمین های اسلامی حتی حجاز _ مکه و مدینه _ شایع شده بود. مضمون اشعار آوازه خوانان در این دوران از شعرهای عشقی یا شعرهایی که درباره جنگ و خون ریزی و تفاخرهای قبیله ای در دوران جاهلیت سروده شده بود تجاوز نمی کرد!(1) هم چنان که گذشت، این گونه مجالس بیش تر با نوشیدن شراب یا دیگر مفاسد همراه بوده است.
موسیقی ای که در روایت ها به عنوان یکی از مصادیق لهو و لغو و امور باطل شمرده شده، با توجه به کاربرد و مصادیقی که در زمان معصومین
1- نک: همان، ص 402 به بعد.