ملکوت اخلاق: گلگشتی در جلوه های رفتاری و گفتاری پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله صفحه 197

پیامبر برای احترام به شخصیت اصحاب و به دست آوردن دل هایشان، آنان را به کنیه صدا می زد و کسانی که کنیه نداشتند، برایشان کنیه قرار می داد و مردم نیز به همان کنیه صدایشان می کردند و برای زنان اولاددار و بی اولاد و حتی بچه ها کنیه تعیین می کرد.(1)

نوع نشست و برخاست رسول اللّه صلی الله علیه و آله در برابر دیگران، از منظر امام علی علیه السلام چنین ترسیم شده است: «دیده نشد که پیامبر خدا پیش روی کسی پایش را دراز کند».(2)

رسول اللّه صلی الله علیه و آله در تمام ابعاد زندگی، اسوه و الگوی دیگران است. وارد شده است که خدای سبحان، نیکوترین ادب ها را به رسول و نبی خود آموخته است: «اِنَّ اللّه َ عزَّوجلَّ اَدَّبَ نَبِیَّهُ فَأحْسَنَ أدَبَه؛ خدای سبحان، پیامبرش را نیکو ادب کرده است».(3)

او با انسان ها یکسان برخورد می کرد و خارج از معیارها و ارزش ها تفاوت ایجاد نمی کرد. میان تهی دستان و ثروتمندان فرق نمی گذاشت: «یُصافِحُ الْفقیرَ وَ الْغَنیّ.»(4) پیامبر اسلام حتی با خدمت گزار خویش نیز به ادب و احترام رفتار می کرد. از انس بن مالک نقل است:

به آن خدایی که او را به حق مبعوث کرد، هیچ گاه نشد کاری که خوشایند آن جناب نبود، به من فرموده باشد که چرا چنین کردی و هرگاه زنان آن

1- امام محمد غزالی، احیاء العلوم، ج 2، ص 363.
2- مکارم الاخلاق، ج 1، ص 22.
3- کافی، ج 3، باب التفریض الی رسول اللّه صلی الله علیه و آله، ح 4.
4- بحارالانوار، ج 7، ص 208.