رازهای نهان در موسیقی (جوان و موسیقی) صفحه 33

یادآوری آمال ناکام مانده و تداعی فریب خواسته­های نفس ، ظهور کند. این دو نوع شادی و حزن نفسانی ناشی از صورت غنایی نفسانی است که با انگیز و حال خاص خواننده یا نوازنده و ملاحظه حال مستمع به وجود می­آید .

2- طرب خیالی

حسن بن الکاتب (م 625 ه .ق) در کتاب موسیقی خود می­گوید :

اصولاً موسیقی واقعی آن است که خود موسیقی دان را به طرب آورد ، یعنی هنرمندی را که به رموز و اصول و قواعد علم موسیقی آشناست و سمع خود را به هر صوتی آلوده نکرده ؛ و گرنه کسی که به موسیقی علاقه­ای ندارد و نسبت به رموز ان بی اطلاع است ، با شنیدن موسیقی تنها در ذهنیات و خیالات خود غوطه ور شده و خیال می­کند که از موسیقی لذت برده است .

طرب نوع سوم ، طربی معقول و مطابق با گرایش و فطری روح می­باشد . تأثیری که در خودش ظهور می­کند ، کسانی که دارای قریحه­ای لطیف و ذوقی سرشار و روحیه­ای ظریف هستند و اصولاً و جوهرۀ هیچ هنرمندی از این اوصاف مبرا نیست و بی آن نمی­توان منشأ آثار هنر گردید .

3- طرب روحی

از آنجا که روح از لطافت و ظرافت خاصی برخوردار است ، ظهور تاثیرات خارجی در روح سریعتر و قوی­تر می­باشد . هنرمند چون در اوقات حضور و شهود خود منشأ آثار هنری می­شود بی شک از این مرتبۀ عالی روح بهره­مند است که ما آن را طرب روحی موسوم کردیم .