بر کرانه غدیر صفحه 554

و نشان دادن خبطها و خطاها و تعمدها و تحریفها و غرض ورزیها و کین توزیهاست، اگر گاه کلامی آتشین براند و پس از استنادات فراوان، با بیانی شعله ور در رشته های پنبه شده خصمان حقیقت افتد، مسئله ای دور از موازین نخواهد بود. علاوه بر این، باید دید آیا او در برابر چه کسانی تند شده است. او نسبت به سلف امت، همچنین عالمان امین و بی غرض، همواره به حشمت گزاری و حرمت پرداخته است و اینکه یاد شد نوعا در برابر مؤلفانی است که در پوشیدن حق کوشیده اند و حقایق و احکام اسلام را وارونه نشان داده اند و به بزرگان بد گفته اند، و گاه از سر خبث نفس از توهین به مقدسات والا در نگذشته اند. این است.

پس کسی که می خواهد در این باره صاحب قضاوتی درست باشد، باید هم تمام «الغدیر» را بخواند و هم آن کتابها را.

ببینید، صاحب «الغدیر»، در جلد سوم، چند تن از ملل و نحل نویسان تهمت زن دروغنویس غرض ورز را محاکمه می کند و رأی مستند خویش را درباره ارزش کتابهای آنان اظهار می دارد، و جامعه را از پذیرفتن نظریات آنان، پیش از عرضه بر مآخذ دیگر، پرهیز می دهد، و ایشان را بر این همه تهمت و افترا و خلاف نویسی مورد عتاب می سازد، سپس می نگریم که عالم فقید مصر، مفتی و مصلح مشهور، شیخ محمود شلتوت نیز، درباره نویسندگان ملل و نحل رأیی اظهار می دارد تندتر از رأی صاحب «الغدیر» (8).

بدین گونه می نگریم که عالم و مصلحی شیعی (از نجف) و عالم و مصلحی سنی (از قاهره)، درباره مطالب مندرج در کتب ملل و نحل به یک نتیجه می رسند، عالم شیعی به قصد

نشان دادن چهره راستین مذهب خویش و به خاطر ایجاد تفاهم و وحدت، و عالم سنی به قصد بیان یک مسئله تحقیقی در جهت درست شناساندن مذاهب اسلامی به یکدیگر، و جبران و تدارکی، در برابر کار برخی از ملل و نحل نویسان.

یعنی کسانی که بنابر عللی که چندان هم نامعلوم نیست این مصالح را نادیده گرفته اند و به تباه گری خویش برخاسته اند.

بی مناسبت نیست، اشاره کنیم به نظر یکی از محققان معاصر اهل سنت، دکتر فاروق عمر.

وی معتقد است و درست معتقد است که:

درباره تاریخ شیعه و سیر افکار و فرهنگ و جریانهای شیعی کتابهای مفید و مناسبی تألیف نشده است، و اصولا شیعه درباره تاریخ مذهب خود کتاب جامع و روشنگری ننوشته است و محققان سنی یا مستشرقینی که درباره شیعه کتاب نوشته اند، متأسفانه، مآخذ آنان تألیفات اهل سنت بوده است و این تألیفات و مآخذ بیطرفانه نوشته نشده است و مدارک مهم شیعه هنوز در دسترس قرار نگرفته است. بنابراین تاریخ تشیع تاکنون در انتظار بحث و تحقیقی است موضوعی و منظم که نه تنها به مسائل کلی بپردازد، بلکه سیر تاریخی و مذهبی و تحولات تشیع را دقیق شرح دهد.

دکتر فاروق عمر، سپس به ارزیابی کتب ملل و نحل و عقاید می پردازد و با اینکه خود اهل سنت است چنین اظهار می دارد: