اصول و شاخصه های تمدن نبوی صفحه 10

می توان گفت دین، از عوامل به وجودآورنده تمدن بوده و در پیدایش و

گسترش و حتی در دوام و بقای تمدن ها نقش اثرگذاری داشته است. بنابراین،

دین حتی در رشد جنبه مادی تمدن نیز نقش اثرگذاری دارد؛ زیرا تمدن شامل باورها، قوانین، سازمان های اجتماعی، اخلاق، فلسفه، فن، ادبیات، فرهنگ و

شیوه تعامل انسان با محیط پیرامون اوست و دین در همه این امور نقش بسیار

اساسی دارد. پس تمدن، هم منشأ، بشری دارد و اندیشه

خلاق انسان عامل شکوفایی آن است و هم دارای منشأ الهی است و

آموزه های وحیانی و باورهای دینی موجب پیدایش، گسترش، شکوفایی و

استمرار آن است.

ج) رابطه تمدن و فرهنگ

فرهنگ از نظر لغوی به معنای «اعتلا بخشیدن» است؛ چون مرکّب از فر(جلو،

بالا، اعتلا) به علاوه هنگ (کشیدن) است و نیز مفاهیمی مانند ادب، خرد،

آموزش، پرورش و دانش برای آن بیان شده است. درباره فرهنگ و تعریف

آن همانند تمدن، دیدگاه های گوناگونی وجود دارد که برخی از آنها عبارتند

از:

یک _ «فرهنگ، مجموعه فراگیری های بشر برای خودیابی است».

دو _ «فرهنگ، عبارت است از زندگی عقلانی». (1)

سه _ «کلی ترین بینش و نگرش که یک جامعه نسبت به جهان دارد». (2)