- پیش گفتار 1
- فصل اول: کلیات 5
- 1.تبیین موضوع 5
- 2. ضرورت و هدف ها 5
- 5. مفهوم شناسی 6
- الف) اصل و شاخصه 6
- 4. پرسش های پژوهش 6
- 3. پیشینه موضوع 6
- ب) تمدن 7
- ج) رابطه تمدن و فرهنگ 10
- د) تمدن نبوی 12
- 1. فطری بودن 14
- اشاره 14
- فصل دوم: عوامل پیدایش، شکوفایی و گسترش تمدن نبوی 14
- 2. جامع بودن 15
- 3. سهولت و سماحت 17
- 4. تأکید بر خردورزی و تعقل 18
- 5. دانش اندوزی و اهتمام به پیشرفت علمی 20
- 6 . تأکید بر برنامه ریزی و مدیریت صحیح 21
- 7. هدایت گری و ارشاد 23
- 8 . نقش تاریخی قرآن کریم 25
- 1. خداباوری و احیای فطرت توحیدی 28
- اشاره 28
- فصل سوم: اصول و شاخصه های فرهنگی تمدن نبوی 28
- 2. کرامت انسان و رهایی از وابستگی های مادی 31
- 3. معنویت گرایی در زندگی 34
- 4. استفاده از فن آوری برای گسترش تمدن 36
- 5. گسترش خردگرایی و پیراستن اندیشه ها از موهوم ها و خرافه ها 38
- 6. جامع نگری و اعتدال گرایی در ارزش های اخلاقی 43
- فصل چهارم: اصول و شاخصه های سیاسی تمدن نبوی 47
- 1. حاکمیت ولایت الهی و خلافت منصوصه 47
- اشاره 47
- 2. برابری 49
- 3. تحقق وحدت عمومی بر اساس آرمان های الهی 51
- 4. آینده نگری سیاسی 53
- 5. استکبارستیزی و نفی سلطه گری و سلطه پذیری 57
- 6 . شایسته سالاری 58
- 7. مسئولیت همگانی 62
- 8 . نظارت عمومی 64
- 9. مقبولیت و اقتدار نظام سیاسی 65
- 10. شورا و مشورت 68
- 11. صلح گرایی و پای بندی به پیمان های سیاسی _ اجتماعی 70
- 12. اندیشه سیاسی جهانی (جهانی بودن اسلام) 72
- 13. تولی و تبرّی 73
- 1. ثروت؛ دست مایه ای برای طاعت و بندگی 76
- اشاره 76
- فصل پنجم: اصول و شاخصه های اقتصادی تمدن نبوی 76
- 2. کوشش برای رفع فاصله های طبقاتی 79
- 3. تأکید بر کار و کوشش 80
- 4. توزیع عادلانه ثروت و درآمد 82
- اشاره 84
- الف) کلاه برداری 84
- 5. مبارزه با روابط ناسالم اقتصادی 84
- ب) ربا 85
- ج) کم فروشی 88
- د) رشوه خواری 88
- ه_ ) احتکار 89
- 6 . سفارش به کمک رسانی به نظام اسلامی (واجب و مستحب) 89
- 7. توجه به آبادانی و اعتلای سرزمین اسلامی 93
- 8 . تشویق به فعالیت های اقتصادی بر اساس صلاحیت ها 95
- 9. رعایت حریم مالکیت های خصوصی و عمومی 97
- 10. اعتدال در مصرف و پرهیز از اسراف و تبذیر 99
- فصل ششم: اصول و شاخصه های اجتماعی تمدن نبوی 101
- اشاره 101
- 1. تحکیم روابط اجتماعی بر محور ایمان 101
- 2. همکاری در امور خیر 103
- 3. مسجد، جایگاه تقویت روابط و فعالیت های اجتماعی 104
- 4. استحکام پایه های خانواده و تأکید بر نقش محوری خانواده و حفظ حریم 106
- 5. گذشت و چشم پوشی، زمینه بهبود روابط اجتماعی 110
- 6. پیش گیری از گسترش فساد و جرم های اجتماعی و برخورد با عوامل آن 114
- 7. تحقق عدالت اجتماعی 115
- 8 . اعتماد عمومی 118
- سخن پایانی 119
- کتاب نامه 120
ما رسولان خود را با دلایل روشن فرستادیم و بر آنها کتاب [آسمانی ]و
میزان [شناسایی حق از باطل و قوانین عادلانه] را نازل کردیم تا مردم
عدالت را برپا کنند. (1) (حدید: 25)
با توجه به این آیه و دیگر آیات قرآن کریم، همه پیامبران الهی برای
برقراری قسط و عدل برانگیخته شده اند. البته رسولان الهی هنگامی
می توانند این هدف والا را با استفاده از دلایل روشن و کتاب های آسمانی که
معیار سنجش حق از باطل و خوب از بد است، تحقق بخشند که از ضمانت
اجرایی و قدرت لازم برخوردار باشند. رسول گرامی اسلام در موارد
گوناگون به اجرای عدالت اجتماعی تأکید می کرد. برای مثال، در کلامی
گهربار می فرماید: «بد مردمی هستند کسانی که برای خدا و به منظور اقامه
عدل و داد قیام نمی کنند». (2)
پیامبران الهی برای برقراری عدالت اجتماعی به مبارزه با استبداد، ستم و
زورگویی می پرداختند؛ زیرا تحقق عدالت اجتماعی جز از طریق مبارزه بی امان با
مفاسد اجتماعی و ستم امکان پذیر نیست. خداوند در قرآن می فرماید:
ای اهل ایمان! برای برپایی عدالت قیام کنید [و] برای خدا گواهی دهید،
اگرچه به زیان خود شما یا پدر و مادر یا نزدیکانتان باشد. (نساء: 135)
این آیه نشان دهنده توجه و تأکید بسیار اسلام به تحقق امنیت و عدالت
اجتماعی در همه زمینه هاست و انواع تأکیدات لفظی و معنوی گویای توجه
ویژه اسلام به این امر حیاتی است. امام علی علیه السلام نیز در این باره می فرماید: «بر
1- . برای تفصیل بیشتر نک: برگزیده تفسیر نمونه، ج 5، ص 109.
2- . الحیاه، ج 5، ص 168.