- پیش گفتار 1
- 2. ضرورت و هدف ها 5
- فصل اول: کلیات 5
- 1.تبیین موضوع 5
- 4. پرسش های پژوهش 6
- الف) اصل و شاخصه 6
- 3. پیشینه موضوع 6
- 5. مفهوم شناسی 6
- ب) تمدن 7
- ج) رابطه تمدن و فرهنگ 10
- د) تمدن نبوی 12
- 1. فطری بودن 14
- اشاره 14
- فصل دوم: عوامل پیدایش، شکوفایی و گسترش تمدن نبوی 14
- 2. جامع بودن 15
- 3. سهولت و سماحت 17
- 4. تأکید بر خردورزی و تعقل 18
- 5. دانش اندوزی و اهتمام به پیشرفت علمی 20
- 6 . تأکید بر برنامه ریزی و مدیریت صحیح 21
- 7. هدایت گری و ارشاد 23
- 8 . نقش تاریخی قرآن کریم 25
- 1. خداباوری و احیای فطرت توحیدی 28
- اشاره 28
- فصل سوم: اصول و شاخصه های فرهنگی تمدن نبوی 28
- 2. کرامت انسان و رهایی از وابستگی های مادی 31
- 3. معنویت گرایی در زندگی 34
- 4. استفاده از فن آوری برای گسترش تمدن 36
- 5. گسترش خردگرایی و پیراستن اندیشه ها از موهوم ها و خرافه ها 38
- 6. جامع نگری و اعتدال گرایی در ارزش های اخلاقی 43
- 1. حاکمیت ولایت الهی و خلافت منصوصه 47
- فصل چهارم: اصول و شاخصه های سیاسی تمدن نبوی 47
- اشاره 47
- 2. برابری 49
- 3. تحقق وحدت عمومی بر اساس آرمان های الهی 51
- 4. آینده نگری سیاسی 53
- 5. استکبارستیزی و نفی سلطه گری و سلطه پذیری 57
- 6 . شایسته سالاری 58
- 7. مسئولیت همگانی 62
- 8 . نظارت عمومی 64
- 9. مقبولیت و اقتدار نظام سیاسی 65
- 10. شورا و مشورت 68
- 11. صلح گرایی و پای بندی به پیمان های سیاسی _ اجتماعی 70
- 12. اندیشه سیاسی جهانی (جهانی بودن اسلام) 72
- 13. تولی و تبرّی 73
- فصل پنجم: اصول و شاخصه های اقتصادی تمدن نبوی 76
- اشاره 76
- 1. ثروت؛ دست مایه ای برای طاعت و بندگی 76
- 2. کوشش برای رفع فاصله های طبقاتی 79
- 3. تأکید بر کار و کوشش 80
- 4. توزیع عادلانه ثروت و درآمد 82
- 5. مبارزه با روابط ناسالم اقتصادی 84
- الف) کلاه برداری 84
- اشاره 84
- ب) ربا 85
- د) رشوه خواری 88
- ج) کم فروشی 88
- ه_ ) احتکار 89
- 6 . سفارش به کمک رسانی به نظام اسلامی (واجب و مستحب) 89
- 7. توجه به آبادانی و اعتلای سرزمین اسلامی 93
- 8 . تشویق به فعالیت های اقتصادی بر اساس صلاحیت ها 95
- 9. رعایت حریم مالکیت های خصوصی و عمومی 97
- 10. اعتدال در مصرف و پرهیز از اسراف و تبذیر 99
- 1. تحکیم روابط اجتماعی بر محور ایمان 101
- فصل ششم: اصول و شاخصه های اجتماعی تمدن نبوی 101
- اشاره 101
- 2. همکاری در امور خیر 103
- 3. مسجد، جایگاه تقویت روابط و فعالیت های اجتماعی 104
- 4. استحکام پایه های خانواده و تأکید بر نقش محوری خانواده و حفظ حریم 106
- 5. گذشت و چشم پوشی، زمینه بهبود روابط اجتماعی 110
- 6. پیش گیری از گسترش فساد و جرم های اجتماعی و برخورد با عوامل آن 114
- 7. تحقق عدالت اجتماعی 115
- 8 . اعتماد عمومی 118
- سخن پایانی 119
- کتاب نامه 120
اخروی و هم مایه پیشرفت مادی و دنیوی انسان می شود. پس توجه اسلام به
رشد هماهنگ و متوازن جنبه های معنوی و مادی انسان، به منظور تحقق
اهدافی متعالی است. برای تکامل هر دو جنبه وجودی انسان، ابزارها، عوامل و راه کارهای گوناگونی وجود دارد که باید شناخته شود. برنامه زندگی انسان
باید با توجه به همه این عوامل تنظیم شود تا رشد وی متوقف نشود یا دچار
بی تعادلی نگردد. (1) بر همین اساس، باید نوعی توازن میان همه جنبه های
وجودی انسان برقرار باشد؛ زیرا ناهماهنگی در رشد و تعالی جنبه های
وجودی، انسان را از تکامل حقیقی باز می دارد و موجب سقوط یا رکود وی
می شود. تعالی روحی و معنوی انسان به عمل و پای بندی وی به پیمان فطری
وابسته است که با خدا بسته؛ پیمانی که بیان کننده بندگی عاشقانه انسان و ربوبیت
جاودانی پروردگار است. (2)
3. سهولت و سماحت
آموزه های الهی اسلام، چه در زمینه مبادی عقیدتی و مبانی فکری و چه در
زمینه اخلاق عملی که شیوه و راه و رسم زندگی است، متین، ساده و دور از
ابهام است. حاکمیت تسامح بر شریعت و نفی حرج، بیانگر تساهل در اجرای
احکام سیاسی، عبادی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی است. این ویژگی
موجب گسترش بسیار سریع اسلام در صدر اسلام و پیشرفت روزافزون این
دین الهی در طول تاریخ به ویژه در عصر حاضر است. استاد مرتضی مطهری،
شریعت رسول گرامی اسلام را شریعت سهله و سمحه می داند و می نویسد:
1- . نک: سیدمحمد حسینی بهشتی و دیگران، شناخت اسلام، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ص 222.
2- . نک: اعراف: 172.