اصول و شاخصه های تمدن نبوی صفحه 22

باصلابت و سخت گیر باشد؛ به پیروان خود شخصیت دهد؛ استعدادهای

عقلی، عاطفی و عملی آنها را پرورش دهد؛ از استبداد و خودرأیی بپرهیزد؛

فروتن، ساده، بی آلایش و متین باشد؛ به نظم و سازمان دهی امور برای شکل

دادن و انتظام بخشیدن به نیروهای انسانی به شدت اهمیت دهد.

پیامبر خدا در هر کاری هر چند کوچک، مدیریت را لازم و ضروری

می دانست. ایشان در مدینه تشکیلات ویژه ای به وجود آورد. برای مثال،

جمعی را به عنوان دبیر برگزید که هر گروه مسئولیت و وظیفه ویژه ای

داشتند؛ برخی کاتب وحی بودند، برخی مسئول نوشتن نامه های خصوصی

پیامبر بودند؛ برخی دیگر احکام اجرایی و قراردادهای تجاری را ثبت

می کردند و برخی مسئول تنظیم عهدنامه ها و پیمان نامه ها بودند. (1) آن حضرت

همواره در گفتار و عمل، مسئولیت و وظایف مسلمانان را به آنها گوشزد

می کرد و خداترسی را نخستین و مهم ترین شرط مدیریت سالم و شایسته

می دانست. (2)

تعهد به ارزش ها، به عنوان پشتوانه هر رفتار و کرداری، بجا و بایسته

است. ازاین رو، پیامبر اسلام، خداترسی را راه نجات بشر از منجلاب بدبختی

می داند؛ زیرا انسان خداترس، آن گاه که هیچ مانع و مراقبی برای پیش گیری از ارتکاب خطا و گناه نیست، دست به اعمال ناشایست نمی زند و خود را در محضر