اصول و شاخصه های تمدن نبوی صفحه 44

می کرد و هم پیروان خود را به رعایت میانه روی درباره این ارزش ها سفارش

می فرمود. برای مثال، آن بزرگوار به فرمانده ای که برای پیکار با کافران

فرستاد، چنین سفارش کرد: «به نام خدا و در راه خدا با کافران پیکار کن، ولی

[تعدّی، زیاده روی و] مثله مکن و کودکان را مکش.» (1) همچنین در کلام

دیگری فرمود: «پیرمرد سال خورده، بچه های کوچک و زنان را نکشید». (2)

رسول خدا صلی الله علیه و آله، رعایت اخلاق اجتماعی را نیز به مسلمانان سفارش

می کرد و می فرمود:

اخلاق خود را برای خانواده و همسایگان و کسانی که با آنها رابطه و

هم نشینی دارید، نیکو گردانید... . آنچه برای خود نمی پسندید، برای

دیگران نیز نپسندید و آنچه برای خود دوست دارید، برای دیگران نیز

بخواهید. (3)

آن حضرت به اخلاق اجتماعی، اخلاق شهروندی، چگونگی برخورد با

غیرمسلمانان، اخلاق خانوادگی و اخلاق سیاسی نیز نگاهی جامع و کامل

داشت. آموزه های نبوی به گونه ای است که اعتدال را در جامعه بشری برقرار

می سازد و موجب تضمین سعادت و سلامت زندگی فردی و اجتماعی می شود. این آموزه ها همه جنبه های وجود انسان را دربرمی گیرد. انسان

موجودی متغیر، در حال تحول و همواره در حرکت و تکاپوست. این تکاپو و

1- . رسول جعفریان، سیره رسول خدا صلی الله علیه و آله، قم، انتشارات دلیل، 1380، چ 1،ص 449.
2- . کنز العمال، ح 11013.
3- . تحف العقول، ص14.