اصول و شاخصه های تمدن نبوی صفحه 69

مدینه را اردوگاه قرار دهند یا در خارج از شهر اردو بزنند، با مسلمانان به

مشورت پرداخت. همچنین در جنگ های احزاب و تبوک نیز با اصحابش به

شور نشست. (1)

نرمی و مهربانی، گذشت بسیار، اشتیاق و تلاش برای جذب مردم به

اسلام، احترام و اهمیت قائل شدن برای یاران و مشورت کردن با آنان در امور

گوناگون، از عوامل نفوذ سریع و بی مانند رسول خدا صلی الله علیه و آله در دل مردم بود.

خداوند در قرآن کریم به صراحت به این ویژگی های پیامبر اشاره می کند و

آنها را موجب گرایش فطری و روحی مردم به آن حضرت می داند و

می فرماید: «برای دل جویی از آنها در کار مهم جنگ با آنان مشورت کن و

هنگامی که عزم جنگ کردی، بر خدا توکل کن که خدا متوکلان را دوست

دارد.» (آل عمران: 159) (2) در دیدگاه پیامبر، جامعه ای که بر اساس خودرأیی

اداره شود، جامعه ای راکد و مرده است. آن حضرت در این باره می فرماید:

هیچ کس از مشورت بی نیاز نیست... . مشورت کردن با عاقل خیرخواه،

مایه هدایت و خوشی و توفیقی از جانب خداوند است. پس هرگاه

خیرخواه عاقل، تو را راهنمایی کند، مبادا مخالفت کنی که موجب

نابودی ات می شود. (3)

1- . طبقات ابن سعد، ج 2، ص 52.
2- . برای تفصیل بیشتر نک: المیزان، ج 4، ص 83 .
3- . یک هزار حدیث، صص 104 و 105.