- پیش گفتار 1
- فصل اول: کلیات 5
- 2. ضرورت و هدف ها 5
- 1.تبیین موضوع 5
- 5. مفهوم شناسی 6
- الف) اصل و شاخصه 6
- 4. پرسش های پژوهش 6
- 3. پیشینه موضوع 6
- ب) تمدن 7
- ج) رابطه تمدن و فرهنگ 10
- د) تمدن نبوی 12
- 1. فطری بودن 14
- اشاره 14
- فصل دوم: عوامل پیدایش، شکوفایی و گسترش تمدن نبوی 14
- 2. جامع بودن 15
- 3. سهولت و سماحت 17
- 4. تأکید بر خردورزی و تعقل 18
- 5. دانش اندوزی و اهتمام به پیشرفت علمی 20
- 6 . تأکید بر برنامه ریزی و مدیریت صحیح 21
- 7. هدایت گری و ارشاد 23
- 8 . نقش تاریخی قرآن کریم 25
- اشاره 28
- 1. خداباوری و احیای فطرت توحیدی 28
- فصل سوم: اصول و شاخصه های فرهنگی تمدن نبوی 28
- 2. کرامت انسان و رهایی از وابستگی های مادی 31
- 3. معنویت گرایی در زندگی 34
- 4. استفاده از فن آوری برای گسترش تمدن 36
- 5. گسترش خردگرایی و پیراستن اندیشه ها از موهوم ها و خرافه ها 38
- 6. جامع نگری و اعتدال گرایی در ارزش های اخلاقی 43
- اشاره 47
- فصل چهارم: اصول و شاخصه های سیاسی تمدن نبوی 47
- 1. حاکمیت ولایت الهی و خلافت منصوصه 47
- 2. برابری 49
- 3. تحقق وحدت عمومی بر اساس آرمان های الهی 51
- 4. آینده نگری سیاسی 53
- 5. استکبارستیزی و نفی سلطه گری و سلطه پذیری 57
- 6 . شایسته سالاری 58
- 7. مسئولیت همگانی 62
- 8 . نظارت عمومی 64
- 9. مقبولیت و اقتدار نظام سیاسی 65
- 10. شورا و مشورت 68
- 11. صلح گرایی و پای بندی به پیمان های سیاسی _ اجتماعی 70
- 12. اندیشه سیاسی جهانی (جهانی بودن اسلام) 72
- 13. تولی و تبرّی 73
- 1. ثروت؛ دست مایه ای برای طاعت و بندگی 76
- اشاره 76
- فصل پنجم: اصول و شاخصه های اقتصادی تمدن نبوی 76
- 2. کوشش برای رفع فاصله های طبقاتی 79
- 3. تأکید بر کار و کوشش 80
- 4. توزیع عادلانه ثروت و درآمد 82
- اشاره 84
- الف) کلاه برداری 84
- 5. مبارزه با روابط ناسالم اقتصادی 84
- ب) ربا 85
- د) رشوه خواری 88
- ج) کم فروشی 88
- ه_ ) احتکار 89
- 6 . سفارش به کمک رسانی به نظام اسلامی (واجب و مستحب) 89
- 7. توجه به آبادانی و اعتلای سرزمین اسلامی 93
- 8 . تشویق به فعالیت های اقتصادی بر اساس صلاحیت ها 95
- 9. رعایت حریم مالکیت های خصوصی و عمومی 97
- 10. اعتدال در مصرف و پرهیز از اسراف و تبذیر 99
- اشاره 101
- 1. تحکیم روابط اجتماعی بر محور ایمان 101
- فصل ششم: اصول و شاخصه های اجتماعی تمدن نبوی 101
- 2. همکاری در امور خیر 103
- 3. مسجد، جایگاه تقویت روابط و فعالیت های اجتماعی 104
- 4. استحکام پایه های خانواده و تأکید بر نقش محوری خانواده و حفظ حریم 106
- 5. گذشت و چشم پوشی، زمینه بهبود روابط اجتماعی 110
- 6. پیش گیری از گسترش فساد و جرم های اجتماعی و برخورد با عوامل آن 114
- 7. تحقق عدالت اجتماعی 115
- 8 . اعتماد عمومی 118
- سخن پایانی 119
- کتاب نامه 120
آموزه های والای اسلام به این امر مهم، بسیار توجه شده است. بر اساس آموزه های اسلامی، بیت المال باید به طور عادلانه میان قشرهای گوناگون
جامعه توزیع شود و همه به تناسب حق خود از آن بهره مند گردند تا ثروت در
دست افراد خاصی دست به دست نگردد و دیگران نیز از آن بهره مند شوند. (1)
3. تأکید بر کار و کوشش
بهره مندی از گنجینه های ارزشمند طبیعت، تنها در سایه کار و کوشش
امکان پذیر است. با بررسی آموزه های اقتصادی درمی یابیم کار و کوشش
جسمی و عقلی، تنها راه رسیدن به پیشرفت و توسعه اقتصادی است. خداوند
در آیه ای از قرآن در این باره می فرماید:
اوست که زمین را رام شما گردانید. پس بر روی آن سیر کنید و از روزی
الهی بهره برید که چون از قبر بیرون می آیید، به سوی او می روید.
(ملک: 15)
پیامبر گرامی اسلام با رفتار خویش، زنگار تنبلی و سستی را از دل ها زدود
و انسان های بی کار و بی هدف را به انسان هایی پرانگیزه و کوشا تبدیل کرد. با
ورود رسول اکرم صلی الله علیه و آله به مدینه، سستی و تنبلی از میان مردم رخت بربست که
مدیریت آن حضرت در اداره امور جامعه و برانگیختن مردم به کار و کوشش،
در این امر بسیار نقش داشت.
یکی از مواردی که مسلمانان مشتاقانه و فعالانه در آن شرکت داشتند،
ساخت مسجد مدینه بود. آنها با شور و علاقه ویژه ای به فراهم کردن وسایل و
ساختن مسجد پرداختند. خود رسول خدا صلی الله علیه و آله نیز همانند دیگران و
دوشادوش آنها کار می کرد. نقل است پیامبر سنگی را حمل می کرد. ناگاه یکی
1- . نک: حشر: 7.