- پیش گفتار 1
- فصل اول: کلیات 5
- 2. ضرورت و هدف ها 5
- 1.تبیین موضوع 5
- 3. پیشینه موضوع 6
- 5. مفهوم شناسی 6
- الف) اصل و شاخصه 6
- 4. پرسش های پژوهش 6
- ب) تمدن 7
- ج) رابطه تمدن و فرهنگ 10
- د) تمدن نبوی 12
- فصل دوم: عوامل پیدایش، شکوفایی و گسترش تمدن نبوی 14
- 1. فطری بودن 14
- اشاره 14
- 2. جامع بودن 15
- 3. سهولت و سماحت 17
- 4. تأکید بر خردورزی و تعقل 18
- 5. دانش اندوزی و اهتمام به پیشرفت علمی 20
- 6 . تأکید بر برنامه ریزی و مدیریت صحیح 21
- 7. هدایت گری و ارشاد 23
- 8 . نقش تاریخی قرآن کریم 25
- فصل سوم: اصول و شاخصه های فرهنگی تمدن نبوی 28
- اشاره 28
- 1. خداباوری و احیای فطرت توحیدی 28
- 2. کرامت انسان و رهایی از وابستگی های مادی 31
- 3. معنویت گرایی در زندگی 34
- 4. استفاده از فن آوری برای گسترش تمدن 36
- 5. گسترش خردگرایی و پیراستن اندیشه ها از موهوم ها و خرافه ها 38
- 6. جامع نگری و اعتدال گرایی در ارزش های اخلاقی 43
- 1. حاکمیت ولایت الهی و خلافت منصوصه 47
- فصل چهارم: اصول و شاخصه های سیاسی تمدن نبوی 47
- اشاره 47
- 2. برابری 49
- 3. تحقق وحدت عمومی بر اساس آرمان های الهی 51
- 4. آینده نگری سیاسی 53
- 5. استکبارستیزی و نفی سلطه گری و سلطه پذیری 57
- 6 . شایسته سالاری 58
- 7. مسئولیت همگانی 62
- 8 . نظارت عمومی 64
- 9. مقبولیت و اقتدار نظام سیاسی 65
- 10. شورا و مشورت 68
- 11. صلح گرایی و پای بندی به پیمان های سیاسی _ اجتماعی 70
- 12. اندیشه سیاسی جهانی (جهانی بودن اسلام) 72
- 13. تولی و تبرّی 73
- اشاره 76
- فصل پنجم: اصول و شاخصه های اقتصادی تمدن نبوی 76
- 1. ثروت؛ دست مایه ای برای طاعت و بندگی 76
- 2. کوشش برای رفع فاصله های طبقاتی 79
- 3. تأکید بر کار و کوشش 80
- 4. توزیع عادلانه ثروت و درآمد 82
- 5. مبارزه با روابط ناسالم اقتصادی 84
- الف) کلاه برداری 84
- اشاره 84
- ب) ربا 85
- د) رشوه خواری 88
- ج) کم فروشی 88
- ه_ ) احتکار 89
- 6 . سفارش به کمک رسانی به نظام اسلامی (واجب و مستحب) 89
- 7. توجه به آبادانی و اعتلای سرزمین اسلامی 93
- 8 . تشویق به فعالیت های اقتصادی بر اساس صلاحیت ها 95
- 9. رعایت حریم مالکیت های خصوصی و عمومی 97
- 10. اعتدال در مصرف و پرهیز از اسراف و تبذیر 99
- 1. تحکیم روابط اجتماعی بر محور ایمان 101
- فصل ششم: اصول و شاخصه های اجتماعی تمدن نبوی 101
- اشاره 101
- 2. همکاری در امور خیر 103
- 3. مسجد، جایگاه تقویت روابط و فعالیت های اجتماعی 104
- 4. استحکام پایه های خانواده و تأکید بر نقش محوری خانواده و حفظ حریم 106
- 5. گذشت و چشم پوشی، زمینه بهبود روابط اجتماعی 110
- 6. پیش گیری از گسترش فساد و جرم های اجتماعی و برخورد با عوامل آن 114
- 7. تحقق عدالت اجتماعی 115
- 8 . اعتماد عمومی 118
- سخن پایانی 119
- کتاب نامه 120
زیان باری بر جای می گذارد. برخی از آثار زیان بار ربا عبارتند از:
یک _ از دیدگاه عقل، ربا دشمن انصاف و در مقابل آن است؛ زیرا حس
ایثار، تعاون و هم بستگی را در فرد تضعیف و خودخواهی و ثروت اندوزی را
تقویت می کند.
دو _ ربا، توازن و تعادل جامعه را برهم می زند و نظم و انتظام زندگی
اجتماعی را از بین می برد. زندگی انسانی بر اساس مبادله و معامله مردم با
یکدیگر شکل می گیرد؛ معامله ای که به طرفین سود برساند، نه اینکه موجب
رشد اقتصادی یک فرد و ضرر و تضعیف طرف مقابل شود. بنابراین، از آنجا
که ربا موجب گسترش فقر در جامعه و در نتیجه، افزایش فساد اجتماعی و
رنگ باختن معنویت می گردد، باید با آن به مبارزه برخاست.
سه _ ربا، عامل زیاد شدن ثروت است. ازاین رو، مکتب سرمایه داری،
طرفدار جدی آن است تا از این راه طبقه ضعیف و نیازمند را استثمار کند. در
حقیقت، اختلاف طبقاتی جامعه ها موجب بروز آشفتگی ها و جنگ های
داخلی و خارجی می گردد. (1)
مواردی که به عنوان پی آمدهای زیان بار ربا به آن اشاره شد، موجب تزلزل
ارکان تمدن می شوند. بنابراین، از بین بردن ربا در حقیقت، گامی استوار در
راه تمدن سازی و گسترش آن است. از دیگر روابط ناسالم اقتصادی که پیامبر،
مسلمانان را از آن نهی کرده، عبارتند از:
فروش اسلحه به دشمنان دین است؛ پیامبر گرامی اسلام در این باره
می فرماید: «ده گروه از این امت، به خداوند متعال کافر شده اند که از جمله آنها
1- . جواد شفایی، ربا از نظر دینی و اجتماعی، تهران، انتشارات جاودان، 1366، صص 28 - 30.