کتابخانه بالقرآن

بانک غدیر صفحه 2848

صفحه 2848

حقّ حاكميت الهي

هم‌چنين از اقسام توحيد افعالي، توحيد در حاكميّت است؛ يعني حكومت، حكمراني و حاكميّت بالاصاله و ذاتاً براي خداوند است؛ زيرا حاكميّت هرگز منفكّ از تصرّف در نفوس و اموال و ايجاد محدوديت نيست، در حالي كه تصرف و محدوديت در غير، حقّ كسي است كه بر ديگران ولايت و سلطه دارد و در غير اين صورت تصرّف عدواني است حقّ ولايت و سلطنت كه بالاصالة و ذاتاً براي خداوند است، لذا حاكميت نيز از آنِ او است، و هر كس كه قرار است بر مردم حكومت كند بايد از جانب او اذن داشته باشد.

خداوند متعال به اين موضوع اشاره كرده و دو نوع حاكميّت را در قرآن براي خود ذكر كرده است:

الف) حاكميت تشريع و قانون‌گذاري؛ آنجا كه مي‌فرمايد: «إِنِ الْحُكْمُ إِلّا للَّهِ‌ِ أَمَرَ أَلاَّ تَعْبُدُوا إِلّا إِيّاهُ»؛(57) «و تنها حكم فرماي عالم خداوند است و امر فرموده كه جز آن ذات يكتا را نپرستيد.»

ب) حاكميت در تكوين؛ آنجا كه مي‌فرمايد: «ما عِنْدي ما تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ إِنِ الْحُكْمُ إِلّا للَّهِ‌ِ»؛(58) «عذابي كه شما بر آن تعجيل داريد به دست من نيست، فرمان جز براي خدا نخواهد بود.»

علامه طباطبايي‌رحمه الله مي‌فرمايد: «از آنجا كه تأثير از آنِ خداوند متعال است، حكمي كه نوعي تأثير و جعل است نيز از براي او است، خواه آن حكم در حقايق تكويني باشد يا در شرايع وضعي و اعتباري، و اين معنا با آيات قرآن نيز تأييد مي‌شود آنجا كه مي‌فرمايد: «إِنِ الْحُكْمُ إِلّا للَّهِ‌ِ»، «أَلا لَهُ الْحُكْمُ»، «لَهُ الْحَمْدُ فِي الْأُولي وَالْآخِرَةِ وَلَهُ الْحُكْمُ»، «وَاللَّهُ يَحْكُمُ لا مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ». از اين آيات استفاده مي‌شود كه اگر براي غير خدا حكمي هست بايد بعد از حكم خدا و به اذن او باشد و هرگز با اراده و مشيّت او منافاتي نداشته باشد … » (59)

ابو الأعلي مودودي نيز مي‌گويد: «حاكميت تنها براي خداوند است و تنها حاكم حقيقي او است. با همين فرض است كه نظام اسلامي داخل در نظام دمكراسي نيست، بلكه حكومت الهي مي‌باشد.» (60)

قرآن و نصب امام

با مراجعه و تدبّر در آيات قرآن پي مي‌بريم كه امامت و حكومت به امر خداوند است و به هر كس كه صلاح بداند واگذار مي‌كند. اينك به بررسي برخي از آيات در اين باره مي‌پردازيم: