کتابخانه بالقرآن

بانک غدیر صفحه 3051

صفحه 3051

اشاره

به نظر برخي، در عصر ما بحث از غدير و امامت حضرت علي‌عليه السلام - كه زمان بسياري از آن گذشته است - بي فايده بلكه زيان آفرين است، زيرا اين بحث‌ها مربوط به قضيه‌اي است تاريخي، كه قرن‌ها از وقوعش گذشته است. بحث از اين كه خليفه و جانشين بعد از پيامبرصلي الله عليه وآله چه كسي بوده و هست؟ علي بن ابي طالب‌عليه السلام يا ابوبكر؟ در اين زمان خالي از فايده است و حتي چه بسا اين مباحث در اين زمان، جز ايجاد فتنه و نزاع و برانگيختن كينه‌ها، اثر ديگر ندارد؛ به عبارت ديگر در اين عصر كه احتياج مبرم به وحدت و تقريب بين مذاهب است، چرا اين گونه مباحث كه اختلاف‌زا است مطرح مي‌گردد؟... .

ما به لطف خداوند متعال در صدديم آثار و فوايد بحثِ امامت را در اين عصر طيّ مطالبي بيان كنيم.

1 - حقيقت وحدت‌

از آن جا كه اشكال كننده، به واژه «وحدت» اهميت فراواني مي‌دهد، جا دارد ابتدا به مفهوم حقيقي آن بپردازيم:

دو اصطلاح و عنوان مهمّ است كه بايد در كنار هم مورد توجه خاص قرار گيرد و هيچ كدام را نبايد فداي ديگري كرد: يكي حفظ وحدت و يك پارچگي امّت اسلامي و ديگري حفظ اصل اسلام.

شك نيست كه همه مسلمانان وظيفه دارند اين دين حنيف را حفظ كرده و در گسترش آن بكوشند و از اين رو همگان در اين راه مسئوليت سنگيني دارند، هم‌چنين از آن جا كه مسلمانان دشمنان مشتركي دارند كه در صددند اصل اسلام و مسلمانان را نابود كنند، بايد متحد شده و در حفظ كيان اسلام و مسلمانان بكوشند. ولي اين بدان معنا نيست كه از وظيفه ديگر شانه خالي كرده و از بيان حقايق مسلّم اسلامي سرباز زنند. هرگز نبايد مسئله وحدت يا اتحاد را اصل و هدف قرار داده و حقايق شريعت را فرع و فداي آن نماييم. بلكه بر عكس، اگر اسلام بر وحدت يا اتحاد بين مسلمانان تاكيد دارد، براي صيانت و نگه‌داري از دين است، حال چگونه ممكن است مسئله «وحدت» براي كسي بسيار مهم جلوه كند؛ به طوري كه دست از برخي مسلّمات دين و مذهب بردارد و يا آن كه در صدد توجيهات بي مورد آنها برآيد.

تاريخ و سيره پيامبرصلي الله عليه وآله بهترين شاهد و مؤيّد اين مطلب است: پيامبر اكرم‌صلي الله عليه وآله با آن كه مي‌داند بني اميّه با علي‌عليه السلام و بني هاشم مخالف است و هرگز عده‌اي زير سلطه و ولايت امام علي‌عليه السلام نمي‌روند و امامت او را هرگز نمي‌پذيرند، اما اين مسئله باعث نشد كه از بيان حقّ و حقيقت صرف نظر كرده و ولايت و امامت علي‌عليه السلام را بيان نكند، بلكه در طول 23 سال بعثت خود در هر جا و هر نحو كه ممكن بود و موقعيت داشت، ولايت و امامت علي‌عليه السلام را به مردم گوشزد كرد، با اين كه به طور قطع مي‌دانست از هنگام وفاتش در اين موضوع اختلاف خواهند كرد، بلكه اين اختلاف باقي مانده تا روز ظهور امام زمان‌عليه السلام ادامه پيدا خواهد كرد، با اين همه حقّ را بيان كرد. پيامبرصلي الله عليه وآله با اين كه مي‌داند تا روز قيامت بر سر مسئله امامت علي‌عليه السلام اختلاف مي‌شود، باز هم اين‌گونه بر ولايت علي‌عليه السلام تأكيد مي‌ورزد، كه حتّي در روز غدير براي جلوگيري از شك و شبهه دست آن حضرت را بالا مي‌برد، تا همه ببينند كه پيامبرصلي الله عليه وآله چه تأكيدي بر ولايت او داشته است.

از اين جا به خوبي روشن مي‌شود كه بيان حقّ و حقيقت اصل است و در هيچ موقعيّتي نبايد از آن صرف نظر كرد؛ حتّي در صورتي كه مي‌دانيم با بيان آن ميان مسلمين دو صف ايجاد شده و دو دستگي ايجاد خواهد شد. ولي اين بدان معنا نيست كه مسلمانان به جان يكديگر افتاده و هم ديگر را نابود كنند، بلكه با بيان مدّعاي خود، يكديگر را تحمل كرده و به پيروي از گفتار نيكو دعوت نمايند، ولي در عين حال از دشمن مشترك نيز غافل نباشند. قيام امام حسين‌عليه السلام نيز دليل و شاهد خوبي بر مدعاي ماست، زيرا حضرت‌عليه السلام با آن كه مي‌دانست با قيامش بين دو دسته از مسلمانان نزاع خواهد شد، در عين حال هرگز به جهت اتحاد بين مسلمانان از اصل مهم امر به معروف و نهي از منكر غافل نشد.

سيره و روش امام علي‌عليه السلام نيز گوياي اين مطلب است، زيرا به نظر برخي حضرت مي‌توانست با دادن امتياز بيجا به طلحه و زبير و معاويه، جلوي جنگ جمل و صفين را بگيرد و با اين كار از ايجاد اختلاف بين مسلمانان جلوگيري كند تا هزاران نفر در اين قضيه كشته نشوند، ولي آن حضرت به جهت حفظ اصول اسلام و حقّ و حقيقت و شريعت اسلامي هرگز حاضر نشد از آن حقايق چشم پوشي كند.