کتابخانه بالقرآن

بانک غدیر صفحه 3237

صفحه 3237

از جمله اموري كه موجب جاودانگي داستان غدير گشته و مفاد آن را ثابت و محقّق ساخته است، عيد قرار گرفتن آن است. روز غدير، عيد به شمار آمده و روز و شب آن همراه با عبادت و خشوع و جشن و نيكي به ضعيفان و توسعه بر خود و خانواده قرار گرفته است و مردم در اين جشن، لباس‌هاي خوب و زينت‌هاي خود را مي‌پوشند.

هر گاه مردم به اين گونه امور گرايش داشته باشند، در پي عوامل آن رفته، از راويان آن جستجو كرده و به سرودن اشعار و نقل كردن آن مي‌پردازند و اين گونه در هر دوره‌اي، همه ساله توجّه نسل‌ها به آن معطوف مي‌شود و همواره سندهاي واقعه و متون و اخبار مربوط به آن خوانده مي‌شود و ماندگار مي‌گردد. در رابطه با عيد غدير از دو جهت بحث است:

1 - عدم اختصاص به شيعه‌

اين عيد، تنها به شيعه مربوط نيست، هر چند كه شيعه، دلبستگي خاصّي نسبت به آن دارد. فرقه‌هاي ديگر مسلمين هم در عيد گرفتن غدير، با شيعه شريكند. و بزرگاني از غير شيعه در فضيلت اين روز و عيد بودنش به خاطر تعيين امير المؤمنين‌عليه السلام به مقام والاي ولايت از سوي حضرت رسول‌صلي الله عليه وآله سخناني ابراز كرده‌اند؛ چرا كه اين موسم، موسم شادماني هواداران حضرت علي‌عليه السلام است؛ چه او را به عنوان جانشين بلا فصل پيامبرصلي الله عليه وآله بدانند، چه چهارمين خليفه.

بيروني در «الآثار الباقية» روز غدير خم را از روزهايي مي‌داند كه اهل اسلام آن را از اعياد به حساب آورده‌اند.(779)

ابن طلحه شافعي مي‌گويد: «روز غدير خم، امير المؤمنين‌عليه السلام آن را در شعر خود ذكر كرده و آن روز عيد و موسم به حساب مي‌آيد، زيرا آن روز وقتي است كه رسول خداصلي الله عليه وآله او را به اين منزلت منصوب كرده و بر ساير خلائق برتري داده است».(780)

و نيز مي‌گويد: «هر معنايي كه اثباتش ممكن است و لفظ مولي براي رسول خداصلي الله عليه وآله بر آن دلالت داشته باشد، حضرت‌صلي الله عليه وآله آن را براي علي‌عليه السلام قرار داده است، و اين مرتبه‌اي است بلند، و منزلتي است عظيم، و درجه‌اي است عالي، و مكانتي است رفيع، كه پيامبرصلي الله عليه وآله حضرت علي‌عليه السلام را به آن اختصاص داده است. و لذا آن روز، روز عيد و موسم سرور براي اولياي الهي گشته است».(781)

از كتب تاريخ، استفاده مي‌شود كه امّت اسلامي در شرق و غرب، در عيد بودن آن متّفق‌اند و مصريان و مغربيان و عراقيان، به جايگاه آن اعتنا و اهتمام داشته‌اند. و روز غدير نزد آنان به عنوان روزي مشخّص براي نماز، دعا، خطبه و مديحه‌سرايي مشهور بوده است، و نامگذاري اين روز به عيد، مورد اتفاق بوده است.(782)

ابن خلّكان مي‌گويد: «پيامبر اكرم‌صلي الله عليه وآله هنگام بازگشت از مكّه در حجّة الوداع، وقتي به غدير خم رسيد، ميان خود و علي‌عليه السلام عقد برادري بست و او را براي خود، همچون هارون براي حضرت موسي‌عليه السلام دانست و فرمود: «خدايا! كساني كه ولايت او را پذيرا شدند دوست بدار و كساني كه تحت سلطه ولايت او نرفته و با او دشمني ورزيدند دشمن بدار، و يارانش را ياور باش و خوار كنندگانش را خوار كن». و شيعه را به اين روز، دلبستگي خاصّي است.(783)

سخنِ ابن خلّكان را مسعودي تأييد كرده است، آن جا كه مي‌گويد: فرزندان حضرت علي‌عليه السلام و شيعيان او اين روز را بزرگ مي‌دارند.(784)