کتابخانه بالقرآن

بانک غدیر صفحه 3694

صفحه 3694

بحثهاي علمي درباره‌ي سند حديث غدير بسيار مفصل است و علماي بزرگ، بحثهاي كافي و وافي در اين زمينه نموده‌اند و طالبين مي‌توانند به كتبي كه در همين بخش به آنها اشاره مي‌شود مراجعه نمايند. در اينجا اشاره‌اي گذرا به اين جنبه خواهيم داشت.

واقعه‌ي عظيم غدير، شامل مراحل مقدماتيِ قبل از خطبه و متن خطبه و وقايعي كه همزمان با خطبه اتفاق افتاد و آنچه پس از خطبه بوقوع پيوست، بطور يك روايت واحد و متسلسل بدست ما نرسيده است. بلكه هر يك از حاضرين در غدير، گوشه‌اي از مراسم يا قطعه‌اي از سخنان حضرت را نقل نموده‌اند. البته قسمتهايي از اين جريان بطور متواتر بدست ما رسيده است، و خطبه‌ي غدير نيز بطور كامل در كتب حديث حفظ شده است.

[صفحه 120]

روايت حديث غدير در شرايط خفقان

خبر غدير و سخنان پيامبر صلي اللَّه عليه و آله در آن مجمع عظيم، طوري در شهرها منتشر شد كه حتي غير مسلمانان هم از اين خبر مهم آگاه شدند. جا داشت بيش از يكصد و بيست هزار مسلمانِ حاضر در غدير، هر يك به سهم خود خطبه‌ي غدير را حفظ كند و متن آن را در اختيار فرزندان و فاميل و دوستان خود قرار دهد.

متأسفانه جو حاكم بر اجتماع آن روز مسلمين و فضاي ظلمانيِ بعد از رحلت پيامبر صلي اللَّه عليه و آله- كه حديث گفتن و حديث نوشتن در آن ممنوع بود و سالهاي متمادي همچنان ادامه داشت- سبب شد كه مردم، سخنان سرنوشت سازِ پيامبر دلسوزشان در آن مقطع حساس را به فراموشي بسپارند و اهميت آن را ناديده بگيرند. طبيعي است كه بايد چنين مي‌شد؛ زيرا مطرح كردن غدير مساوي با برچيدن بساطِ غاصبينِ خلافت بود، و آنان هرگز اجازه‌ي چنين كاري را نمي‌دادند. البته جريان غدير بصورتي در سينه‌ها جا گرفت كه عده‌ي زيادي خطبه‌ي غدير يا قسمتي از آن را حفظ كردند و براي نسلهاي آينده بيادگار گذاشتند و هيچكس را قدرت كنترل و منع از انتشار چنين خبر مهمي نبود.

شخص اميرالمؤمنين و فاطمه‌ي زهرا عليهماالسلام كه ركن غدير بودند، و نيز ائمه عليهم‌السلام يكي پس از ديگري تأكيد خاصي بر حفظ اين حديث داشتند، و همه‌ي ايشان بارها در مقابل دوست و دشمن بدان احتجاج واستدلال مي‌فرمودند، [5] و در آن شرايط خفقان مي‌بينيم امام باقر عليه‌السلام متن كامل خطبه‌ي غدير را براي اصحابشان نقل فرموده‌اند.

همچنين بيش از دويست نفر از صحابه و عده‌ي زيادي از تابعين، با آن كه در شرايط سخت تقيه بوده‌اند و نقل حديث غدير براي آنان به قيمت آبرو و حيثيت و جانشان تمام مي‌شده، آن را نقل كرده‌اند.

در كتاب «عوالم العلوم»: ج 3/15 ص 508/493 فهرستي از راويان حديث غدير به ترتيب زماني چهارده قرن را آورده و گفته است چنين اتصال سند و نقل خَلَف از

[صفحه 121]