کتابخانه بالقرآن

بانک غدیر صفحه 3713

صفحه 3713

بيش ازصد و بيست نفر از صحابه و عده‌ي بسياري از تابعين، واقعه‌ي غدير را در محافل بيان مي‌كردند و آن را به نسلهاي بعد از خود انتقال مي‌دادند. به طوري كه زيد بن ارقم و حذيفة بن يمان متن كامل خطبه‌ي غدير را كه بيش از يك ساعت به‌طول انجاميده، حفظ كرده و براي مردم بازگو كرده‌اند.

از سوي ديگر صاحب غدير اميرالمؤمنين عليه‌السلام براي اتمام حجت و براي آنكه نسلهاي آينده راه خود را بيابند، در اجتماعات مختلف مردم و در مناسبتها و فرصتهاي گوناگون حتي در بحبوحه‌ي جنگ صفين مسئله‌ي غدير را مطرح مي‌ساخت و درباره‌ي آن از شاهدان عيني اقرار مي‌گرفت.

فاطمه‌ي زهرا عليهاالسلام در عمر كمتر از سه ماهه‌ي خود پس از رحلت پيامبر صلي اللَّه عليه و آله بارها جريان غدير را براي مردم متذكر شد و تعجب خود را از چنين جوّ ظلماني فرهنگي اعلام فرمود.

ائمه عليهم‌السلام نيز از هر فرصت مناسبي براي تبليغ پيام غدير استفاده كرده و آن را براي مردم بيان مي‌كردند، تا آنجا كه امام باقر عليه‌السلام متن كامل خطبه‌ي غدير را براي مردم بازگو فرمود و امام رضا عليه‌السلام مناظراتي در اين باره برقرار نمود.

از سوي ديگر اصحاب ائمه عليهم‌السلام حاملان پيام غدير بودند، و در حضور امامان عليهم‌السلام اقدام به حفظ و نشر غديرنمودند.

شعر شاعران نيز نقش مهمي در حفظ غدير در طول زمانهاي ظلماني داشته چه آنكه قالب شعر محفوظتر است و مردم علاقه‌ي خاصي به آن دارند. از ساعتي كه خطبه‌ي پيامبر صلي اللَّه عليه و آله پايان يافت حسان بن ثابت اولين شعر را در حضور آنحضرت سرود و دليل روشني شد تا شاعران در طول چهارده قرن با هنر خود غدير را حفظ كنند و براحتي به نسلهاي بعد برسانند.

[صفحه 142]

اينها شكلهاي مختلف فرهنگي بود كه غدير را در قرن اول حفظ كرد و البته اين طرق در قرنهاي بعد نيز ادامه يافت. تنها اثر مكتوبي كه در قرن اول درباره‌ي غدير شناخته شده همان «كتاب سليم» است كه ذكر شد.

از روايت به تأليف

از اوايل قرن دوم هجري كه تدوين معارف ديني رسماً آزاد اعلام شد، تبليغ غدير نيز شكلي تازه بخود گرفت و كم كم از شكل روايت به صورت تأليف در آمد. در اواسط قرن دوم اولين تأليف مستقل درباره‌ي غدير را مي‌بينيم كه از فراهيدي است. در ادامه‌ي اين راه كتابهاي مختلفي به صورت مستقل يا ضمني در موضوع غدير تدوين شد.