کتابخانه بالقرآن

بانک غدیر صفحه 3878

صفحه 3878

مستبصر معروف مصري، صالح الورداني در رابطه با افتادن در اسارت تقديس شخصيت‌ها و شناخت حقّ به آنان، نه شناخت حقّ به خود حقّ، مي‌گويد: «اين همان مطلبي است كه احبار و راهبان دوست داشته و بين مردم منتشر ساختند. امري كه مسلمانان نيز امروزه به آن مبتلا شده‌اند، كه گفتار شخصيت‌ها را به جاي قبول نصوصات برمي گزينند».(77)

او در ادامه مطلب خود مي‌گويد: «جست‌وجوي از حق موجب متابعت از نص خواهد شد نه جستجو در كلمات شخصيت‌ها؛ آري، دنبال نص بودن، انسان را به حق رهنمون مي‌سازد. دنبال اشخاص رفتن در آينده‌اي نه چندان دور بين انسان و نص فاصله مي‌اندازد، و او را در گرو مردان قرار مي‌دهد نه در گرو نصّ. نصّ معيار است، و همين نصّ معيار تكليف مي‌باشد. با نصّ است كه مسؤوليت بر گردن مسلمان قرار مي‌گيرد. قوام انسان بر نصّ است و نجات انسان از آتش نيز بر اساس نصّ است.

مقصود از نص در اينجا نص قرآني يا نبوي صحيح موافق با قرآن و عقل در امور مربوط به غيبيات و پيروي‌ها و سياست و اخلاق و اصول دين و تولّي و تبرّي است...».(78)

او در جايي ديگر مي‌گويد: «بر مسلمين است كه از عبادت شخصيت‌ها پرهيز كرده و از توهّم و خيال قداست پيشينيان خارج شوند. وظيفه آنان است كه نصوص را بالاتر از شخصيت‌ها به حساب آورده و آن را مقياس و ميزان براي تصحيح فكر اسلامي و قرائت وقايع تاريخي به حساب آورند».(79)

او نيز مي‌گويد: «بحث، يك شرط اساسي دارد و آن تهي شدن از قدسيت اشخاص است، يعني وجود شخصيتي فكري مستقل و آزاد شده از عبادت افراد. من قبلاً در كتاب‌ها با ديد قدسيت و ترس نسبت به افراد مرموز گذشته كه شروع آن از صحابه و ختم آن به فقها است غوص مي‌كردم، ولي هنگامي كه از توهّم قداست رهانيده شدم، راه را در جلوي خود براي رسيدن به حقيقت اسلام بازيافتم... آري، هنگامي كه تتبّع در نصوص و حوادث تاريخي را با كنار گذاردن شخصيت‌ها شروع كردم، يا به معناي دقيق‌تر هنگامي كه نصوص را بالاتر از شخصيت‌ها قرار دادم، آن وقت بود كه حق را شناختم... من حقيقت را كشف كردم و از دايره وهم به دايره حقيقت وارد شدم، هنگامي كه مسير اسلام را از بعد رسول خداصلي الله عليه وآله جست‌وجو كرده و از نو آن را قرائت نمودم.

روحم بعد از سال‌هاي طولاني از گمراهي و حيرت راحت شد، هنگامي كه چشمم بر بخش غايب از تاريخ اسلام و واقعيت‌هاي مسلمانان افتاد و قدم‌هاي من بر راه مستقيم استقرار يافت. در اين هنگام بود كه پرده‌ها برداشته شد و در مقابل خود، آل‌بيت پيامبرصلي الله عليه وآله را ساطع ديدم و معالم راه مستقيم براي من ظاهرشد و يقين پيدا كردم كه بر طريق اسلام صحيح قرار گرفته‌ام»(80)

ادريس حسيني مغربي، يكي ديگر از مستبصرين در اين باره مي‌گويد: «من از ابتدا نيز مي‌دانستم كه بدون استثنا حقيقت ارزشمندتر و نفيس‌تر از شخصيت‌ها است، و اين‌كه من بايد خودم را آماده و مهيا كنم تا در معركه‌ها به دنبال حقايق گمشده باشم. من در مقابل ديدگانم احتمال جدايي با افراد و شخصيت‌هايي را قرار داده بودم كه نسبت به من همانند خون بدنم در جريان بودند. من از ابتدا مي‌دانستم و اهداف رسالت اسلامي را كه براي فراگيري مردم از ارزش‌هاي آسماني آمده نه ارزش‌هاي زميني، درك مي‌كردم.

از باب نمونه: ابو هريره چه ارزشي در ميزان دين دارد تا من به جهت تقويت او بحث و جست‌وجو از حقيقت تاريخي را تعطيل كنم؟ و در راه پوشش گذاشتن بر افتضاحات او دست به تحريف تمام حقايق ببرم؟ آيا ابوهريره اصلي از اصول عقيده است تا بر من حرام باشد كه او را مورد محاسبه تاريخي قرار دهم و به افعال قبيح او اعتراف كنم؟ آيا زننده نيست كه ما از فضايح او ساكت شويم تا آن‌ها با حقايق دين مخلوط شده و اسلام فداي همه مفاسد گردد؟»(81)

تعقّل، راه احتراز از تقليد كوركورانه‌

مهم‌ترين عاملي كه مي‌تواند انسان را از پيروي كوركورانه از اين و آن باز دارد اعمال عقل و تعقّل است.