کتابخانه بالقرآن

بانک غدیر صفحه 3934

صفحه 3934

27 - بلال بن رباح‌

براي شناسايي كامل روحيات يك فرد و مقدار ثبات و استقامت او در راه عقيده و ايمان، تغيير محيط و دگرگوني اوضاع، يكي از شرايط اساسي است؛ زيرا زندگي يك فرد در شرايط يكنواخت نمي‌تواند كاملاً روحيات و عمق شخصيت فرد را براي ما ترسيم كند؛ به جهت آن كه چه بسا در آن محيط، قدرت ابراز روحيات و اعمال غرائز نفساني امكان‌پذير نباشد، ولي اگر شرايط دگرگون شود چه بسا غرائز سركوفته با فراهم شدن شرايط بيدار شده و ايمان به خدا به دست فراموشي سپرده شود.

پس از رحلت رسول خدا صلي الله عليه وآله، محيط اسلامي دگرگون گرديد، و براي بلال و امثال او فرصتي بود كه با دادن يك امتياز، مقامي را در دستگاه خلافت اسلامي به دست آورد و لذا كافي بود كه در اين راستا چند نوبت براي خليفه اذان بگويد، ولي از آن جا كه او مرد فرصت طلب نبود و بر خلاف عقيده خود گام برنمي داشت حاضر نشد خلافت خلفا را تأييد كند.

فشار دستگاه خلافت در اين جا پايان نپذيرفت. كارگردانان خلافت براي جلب كمك، بلال را تحت فشار قرار دادند كه حتماً بايد براي آنان اذان بگويد. حتي خود خليفه شخصاً با بلال ملاقات داشت و گفت بايد به كار خود ادامه دهي و اذان بگويي.

او در پاسخ گفت: «هرگاه آزاد كردن من براي خدا بوده بايد پاداش خود را از او بگيري و در غير اين صورت من حاضرم به حالت اوليه خودم بازگردم. اي خليفه! بدان من هرگز پس از رسول خداصلي الله عليه وآله براي احدي اذان نخواهم گفت».(160)

از پاسخي كه بلال به ابوبكر داده استفاده مي‌شود كه ابوبكر موضوع آزاد كردن او را به رخ وي كشيده است.

از تاريخ استفاده مي‌شود كه فشار براي آرام كردن بلال در همين جا خاتمه پيدا نكرد و اگر خليفه او را رها كرده بود ولي حاشيه نشينان خلافت او را تحت فشار قرار داده كه بايد براي كمك در به رسميت شناختن خلافت ابوبكر اذان بگويي.

فشار به حدّي بود كه روز جمعه وقتي كه خليفه روي منبر قرار گرفته بود، ناگهان بلال صبرش تمام شد و با لحني تند رو به ابوبكر كرد و گفت: «مرا براي خدا آزاد كرده‌اي يا براي خودت؟ او گفت: براي خدا. بلال گفت: در اين صورت اجازه بده تا براي جهاد در راه خدا مدينه را ترك كنم».(161)

اين‌ها همه حاكي از آن است كه بلال هيچ گونه همكاري با دستگاه خلافت را نداشته و نيز هرگز سوداي جهاد در ذهن خود نپرورانده است، ولي اين نقشه را براي رهايي از فشار دستگاه خلافت كشيده است.

کتابخانه بالقرآن

بانک غدیر صفحه 3934

27 - بلال بن رباح‌

28 - شبيب بن عبداللَّه‌