کتابخانه بالقرآن

بانک غدیر صفحه 4269

صفحه 4269

من و ايشان يك جا درس مي‌خوانديم. او ذهني به مراتب قوي‌تر از من داشت و اگر من درسي را با پانزده دقيقه مطالعه، مي‌فهميدم و درك مي‌كردم او همان درس را در پنج دقيقه فرا مي‌گرفت.

به هر حال شيخ انصاري نامه‌اي به عالم نوشت و از او خواست تا مرجع تقليد شود. ايشان در جواب به شيخ انصاري پيغام داد:

درست است كه من از نظر هوش وذكاوت بهتر از شما بودم، اما من درس را رها كردم وشما ادامه داديد، لذا شما بر من مقدم‌تر هستيد.

بي‌ترديد چنين كاري از همه كس بر نمي‌آيد و مستلزم داشتن عزم واراده محكم است و در واقع خودشكيبي در برابر اقبال دنياست كه جز به بردباري واداشتن نفس ممكن نخواهد بود.

نماز در بيان معصوم عليه السلام‌

به مناسبت موضوع خودشكيبي، داستان معروفي كه خود درسي از مكتب امام صادق عليه السلام است باز مي‌گويم. حميده بربريّه يكي از بانوان عالم و ارجمند در جمع اهل بيت عليهم السلام است. ايشان در اصل كنيز و مادر امام موسي بن جعفر عليه السلام بود. ابوبصير از قول حميده بربريه نقل مي‌كند كه: حضرت صادق عليه السلام در لحظات آخر عمر شريف‌شان امر فرمودند خويشاوندان نزد ايشان حاضر شوند. همه بني‌هاشم گِرد آن حضرت جمع شدند. امام عليه السلام چشمان مبارك‌شان را باز كردند ونگاهي به بستگان خويش انداخته، به عنوان آخرين جمله حيات‌شان فرمودند:

إنّ شفاعتنا لا تنال مستخفّاً بالصّلاة؛(294) كسي كه نماز را سبك شمارد از شفاعت ما اهل بيت برخوردار نخواهد شد.

بديهي است كه خويشان آن حضرت كه اهل سبك شمردن نماز نبودند و بسياري از آنان از خوبان محسوب مي‌شدند، اما حضرت با اين سخن مي‌خواستند حقيقتي را نه فقط براي خويشان، بلكه براي همه عالم اسلام و همه تاريخ، بيان كنند. استخفاف به نماز مسأله‌اي است كه همه بايد به آن عنايت داشته باشند. البته سبك شمردن نماز مراتبي دارد كه بايد در حد توان از مراتب پايين آن نيز دوري جست.

زماني شرح حالِ يكي از علما را (كه احتمال مي‌دهم يكي از شاگردان مرحوم آقا ضياء عراقي بوده) مي‌خواندم. اين عالم سيزده سال از محضر درس مرحوم آقا ضياء عراقي بهره‌مند بوده و در اين مدت فقط يك بار در يكي از درس‌ها حضور نيافت.

شايان توجه است كه درس‌هاي سابق مثل اين زمان نبود. در نجف اشرف وكربلا تعطيلي تابستاني نبود. او سيزده سال، تمام زمستان‌ها وتابستان‌ها در جلسات درس حاضر مي‌شد به جز يك بار ويك درس. مسلماً چنين شخصي هر جا كاري داشته ومسأله‌اي با درس تعارض مي‌كرده، درس را مقدم مي‌دانسته است.