کتابخانه بالقرآن

بانک غدیر صفحه 4281

صفحه 4281

دانش وسيله بازشناختن راه از بي‌راهه و چراغ فرا روي جويندگان راه مستقيم است و دانشمندان - با لحاظ داشتن مراتب علمي‌شان - راهنمايان جامعه بشري به مقصد اصلي، يعني راه يافتگي و كمال هستند. قرآن كريم در تبيين برتري مقام عالم بر غير عالم مي‌فرمايد:

« … قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُوْلُواْ الْأَلْبَبِ»؛(360) بگو: آيا كساني‌كه مي‌دانند و كساني كه نمي‌دانند يكسانند؟ تنها خردمندانند كه پند مي‌پذيرند.

دانش‌اندوزي‌

پيامبر گرامي اسلام حضرت محمد بن عبداللَّه صلي الله عليه وآله وسلم در باره علم و جايگاه آن فرمود:

طلب العلم فريضة علي كل مسلم ومسلمة؛(361) [در] طلب علم [بودن] بر هر مرد و زن مسلمان واجب است.

بر اساس اين حديث شريف و ديگر رهنمودهاي اسلام در مورد دانش و دانش‌اندوزي، مسلمانان از صدر اسلام با تحمل سختي‌هاي سفر و تنگناهاي معيشت، اما مشتاقانه در پي تحصيل دانش برآمدند. اين اشتياق زمينه نشر و تحصيل دانش را براي مرد و زن فراهم كرد و لذا در گذشته و نيز در روزگار ما در كنار مردان عالم، بانواني دانش اندوخته چهره نمودند و در عرصه‌هاي مختلف دانش، به كمال رسيدند. از ميان اين بانوان عالم و موفق دوتن را نام برده، شرحي مختصر از زندگي‌شان را باز مي‌گويم.

دختر شهيد اول‌

يكي از آنان دختر شهيد اول(362) بود. وي فاطمه و كنيه‌اش ام‌الحسن بود. فاطمه در تحصيل دانش سخت مي‌كوشيد و پس از تحمل زحمت‌هاي فراواني، عالمه و مجتهده شد.

ترجمه نويساني كه شرح حال عالمان و فقيهان را نگاشته‌اند، از پرداختن به شرح حال اين بانوي ارجمند و عالم غفلت نورزيده، آورده‌اند: «چون شهيد اول چشم از جهان فروبست، وارثان او دو پسر و يك دختر به نام‌هاي: شيخ محمد و شيخ علي و فاطمه مورد بحث بودند. آنان بر آن شدند تا ميراث پدر را - كه شامل زمين، مزرعه، باغ و جز آن بود - تقسيم كنند. در ميان ارث بر جاي مانده از پدرشان چند كتاب وجود داشت. آن بانوي عالمه و دانش‌دوست با دو برادر خود از در گفت و گو درآمده، گفت: تمام سهم خود را از ارث پدر، در مقابل اين كتاب‌ها با شما مصالحه مي‌كنم.

برادرانش پيشنهاد او را پذيرفته و او سندي نوشت به اين شرح: