کتابخانه بالقرآن

بانک غدیر صفحه 4293

صفحه 4293

ثبت دقيق اعمال‌

در اين روايت، افزون بر جمله قرآني «يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ … » (428) عبارت «ويحفظون عليه ما يكون منه؛ هرچه از او سرزند بر ضد او ثبت مي‌كنند» آمده است. در واقع گماشتگان الهي و فرشتگان نگاهبان، هم به نفع ما حفظ مي‌كنند و هم عليه ما. بايد توجه داشت كلام عرب از دقت و ظرافت برخوردار است و لذا پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم در سخن خويش عبارت «ما يصدر منه» را به كار نبرده، بلكه فرموده است: «ما يكون منه» كه از صدور فعل يا سخن دامنه گسترده‌تري دارد و اين يعني هرچه از او بروز مي‌كند، اعم از سخن و كردار. البته روشن است كه كلمه «من» بيانيه است و بخشي از آنچه از انسان سرمي‌زند درنظر دارد.

كلمه «ألفاظه» كه در روايت آمده است جمع «لفظ» به معناي پرتاب كردن است و در زبان عربي آب دهان يا چيزي ديگر را از دهان انداختن لفظ مي‌گويند و در واقع قول، اخصِّ از لفظ و لفظ اعم است و سخن گفتن يكي از مصاديق لفظ است. از اين‌رو كلمه ألفاظه در كنار اقوال آمده است و مصاديق ديگر لفظ را اراده فرموده است، مانند هر سخن و رفتاري كه از انسان نسبت به ديگري صادر مي‌شود.

تعبير بعدي پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم در اين روايت «ألحاظه» است كه فعل چشم و يك پلك زدن و نگاه دزدانه را «لحظ» مي‌گويند و نفس را نيز لحظ گفته‌اند، چراكه در يك لحظه از جايي به جاي ديگر مي‌رود. به هرحال خداي متعال فرشتگان و تمام آفريدگان را بر يكايك افراد گمارده است تا تمام افعال ريز و درشت آنان را ثبت كنند. نتيجه اين مراقبت، براي انسان‌هاي نيك كردار و درست گفتار، مايه خرسندي و سرفرازي است، اما براي بدكاران هراس آفرين است؛ امري كه ابعادش را نمي‌دانيم، اما به طور اجمال براي همگان قابل درك است.

گواهي زمين و زمان‌

همان طور كه پيش‌تر از پيامبر اكرم صلي الله عليه وآله وسلم خوانديم، زمين‌هايي كه انسان در آن به سر برده و نيز شب‌ها و روزها و ماه‌ها گواهاني هستند كه به نفع يا بر ضد انسان گواهي مي‌دهند. اگر در مقام محاسبه شمار گواهان برآييم، به راستي درمي‌مانيم، چه اين‌كه لحظه لحظه زندگي‌مان با زمين تماس داشته و داريم و بر روي آن، چه به صورت پياده چه با وسايل نقليه در حال تردد هستيم و بدين ترتيب در طول زندگي صحراهاي زيادي را پيموده‌ايم. حال اگر بنا باشد كه تمام خلق خدا بر تمام موجودات گواهي دهند، بي‌ترديد فضا نيز يكي از آفريده‌هاي خداست و از همين‌رو لحظه‌هايي كه انسان به منظور مسافرت از هواپيما استفاده مي‌كند، به نفع يا بر ضد او گواهي خواهد داد. پرواضح است كه انسان خود چگونگي گواهي‌دادن را رقم مي‌زند و آن بستگي به كردار، گفتار و انديشه او دارد. اگر انسان عبادت يا خدمتي كند، آن موضع به نفع او گواهي خواهد داد و در صورتي كه - خداي ناكرده - عملي شيطان‌پسند يا ستمي به ناتواني از انسان سر بزند، آن مكان عليه او شهادت خواهد داد.

همچنين انگيزه انسان در انجام كاري بر اين گواهان پنهان نخواهد ماند، چراكه آنان گماشتگان خدايند و از همين‌رو هوشيار و حسابگري دقيق هستند كه هيچ عملي از اعمال انسان از نظر آنان دور نخواهد ماند. به عنوان مثال امشب كه شب هشتم ماه رجب سال 1415 قمري است به عنوان گواه در محضر الهي حاضر شده، به نفع يا بر ضد ما شهادت داده، گفته‌هاي مرا و شنيده‌هاي شما را و اين‌كه پس از مجلس به كجا خواهيم رفت و چه خواهيم كرد، گواهي خواهد داد. روز بعد و نيز لحظه‌ها، دقيقه‌ها و ساعت‌ها هريك پرونده‌اي از اعمال و گفتار و انديشه‌هاي ما تشكيل خواهند داد.

حال بر اساس اعمال نيك و - خداي ناكرده - بدمان پرونده‌هايي براي ما گشوده خواهد شد و زمين و زمان، يعني جاها و لحظه‌ها و ساعت‌ها و شب و روزها گواهان اين پرونده خواهند بود.

راستي با بودن اين همه گواه كه لحظه‌ها را بر انسان مي‌شمرند آيا خواهيم توانست از عهده شماره كردن پرونده‌هاي‌مان برآييم؟ به يقين انديشه و مغزمان ناتوان‌تر از آن است كه يك از هزاران‌هزار آن‌را برشمرد. مسلّم اين است كه تمام اين گواه گرفتن‌ها براي اتمام حجت است تا بدكاران نتوانند منكر بدكاري خود شوند.

پيامبر مكرم اسلام حضرت محمدبن عبداللَّه صلي الله عليه وآله وسلم در ادامه فرموده است: