کتابخانه بالقرآن

بانک غدیر صفحه 4548

صفحه 4548

براي اين است. و اگر دهها دانشمند روشنگر از برادران اهل قبله، به سوي نويسنده «الغدير» دست موافقت و هماهنگي دراز كردند و براي او تقدير نامه‌ها نوشتند و در كشورها و سرزمينهاي خود در مجلات و روزنامه‌ها و كلاس‌هاي

[صفحه 130]

درس و محافل دانشگاهي و منابر عمومي و مساجد جامع- به شناساندن كتاب او و ارج كار او پرداختند، و به اين نيز اكتفا نكردند بلكه در ستايشش قصايدي بلند سرودند، و تا توجه يافتند كه استادي يا محققي كتاب را نديده است در دسترسش قرار دادند (چنانكه شخصيت علمي و ادبي معروف مصر، محمد عبدالغني حسن، الغدير را براي استاد عباس محمود العقاد مي‌فرستد، و عقاد مقالهاي مبسوط درباره الغدير مي‌نگارد)، همه و همه، براي همين است. و ما هم كه با چگونگي امكانات محدود خويش و عمق نگراني و لمس عظمت فاجعه- بزرگداشت او و معرفي موضعي و هر چه عميق تر كتابش را، گه گاه، از دست نهشته ايم، براي همين است.

[صفحه 131]

نه چون تاريخنگاران..

اشاره

تا اينجا روشن گرديد كه نه مي‌خواهيم تاريخ بنگاريم چون تاريخنگاران و نه شرح حال بنويسم چون شرح حال نويسان. چنانچه نمي‌خواهيم مانند متكلمان متعزلي و اشعري قرن سوم و چهارم بصره و بغداد، استدلال بتراشيم و براي جامعه خوراك ذهني تخذير مايه فراهم سازيم. نيز نمي‌خواهيم، براي ارضاي خاطر مقامي يا اخذ وظيفه‌اي، با بحث و تدقيقهاي خويش، موجب رونق نظاميه‌ي بغداد يا بلخ يا نيشابور شويم، يا با شيرازه‌ي تأليفات خود طومار استبداد خلافت را استوارتر سازيم، و كار را به جايي رسانيم كه اصل «قهر و غلبه» را مثبت بدانيم. و سرنوشت امت قرآن را به دست «بيعة القهريه» بسپاريم، و براي بناي ظلم، پشتيباناني- در سطح علم و فقاهت و كلام و تفسير و حديث- پديد آوريم، و جباران آدمكش و خدانشناسان قرآن ضايع كن را مصداق «اولوالامر» معرفي كنيم.

چنانچه قاضي القضاة، عبدالجبار معتزلي همداني، يكي از بزرگترين عقايد شناسان و متكلمين اهل سنت در قرن پنجم، مي‌گويد:

و ربما قالوا بامامة الفاسق المفضول، اذا غلب،

و يجعلونه اماما، للغلبة لاللرضا. [146].