کتابخانه بالقرآن

بانک غدیر صفحه 4785

صفحه 4785

قبل از مطالعه‌ي روايت ژرف حذيفه، لازم است زماني را كه او چنين مطالبي را با جرئت بر زبان آورده و شرايط مكاني شهر عظيم مدائن را مورد تحليل قرار دهيم؛ و با توجه به اين دو جهت، وضعيت فكري و اجتماعي مخاطبان او را مورد توجه قرار دهيم. جمع بندي اين شرايط بخوبي ثابت خواهد كرد كه محتواي بي‌نظير روايت حذيفه از ارزش فوق العاده‌اي در دفتر اعتقاد ما برخوردار است.

شرايط زماني

با توجه به سؤالهاي جوان ايراني مي‌توان دريافت در بيست و پنج سالي كه مردم تحت سيطره‌ي فكري و عملي سقيفه بودند تا چه حد از احاديث و جرياناتي كه اصحاب حضرت آنها را مي‌دانسته‌اند دور بوده‌اند؛ بخصوص كه قانون منع از تدوين معارف دين، فاصله‌ي زيادي بين مردم و حقايق حيات بخش الهي انداخته بود.

[صفحه 14]

در زماني كه آغاز خلافت اميرالمؤمنين عليه‌السلام بوده، حذيفه ماجراهايي را بيان مي‌كند كه آن مردم به خواب رفته را بيدار نموده و آن جوان ايراني را به سوي اميرالمؤمنين حقيقي رهسپار مي‌نمايد. اين شرايط نه قبل از آن موجود بود و نه بعد از آن چنين امكاني ادامه پيدا كرد.

شرايط مكاني

خواننده‌ي گرامي همچنان كه داستان را به دقت دنبال مي‌كند نبايد فراموش كند كه اين سخنان در شهري بزرگ و پر جمعيت كه در آن روزگار يكي از چند شهر معروف جهان بوده بيان شده است. از سوي ديگر اكثريت مردم اين شهر را ايرانيان تشكيل مي‌دادند و از اسلام جز آنچه اهل سقيفه معرفي كرده بودند چيزي نمي‌دانستند.

بد نيست با هم مروري بر گذشته‌ي اين شهر و ساختار جغرافيايي و تاريخي آن داشته باشيم تا جلوه‌هاي ديگري از اهميت اين روايت حذيفه بر ما روشن شود:

مدائن يا تيسفون در 32 كيلومتري جنوب شرقي بغداد كنوني در ساحل راست رود دجله واقع است و هفتصد سال سابقه‌ي پايتختي ايران را از زمان اشكانيان در قرن اول ميلادي تا آخر دوره‌ي ساسانيان در سال 650 ميلادي داشته و از بزرگترين شهرهاي دنيا در آن روزگار بوده است.

اصل اين شهر تيسفون بوده و در دوران هر پادشاه بزرگي بخش جديدي به اين شهر افزوده شده تا آنكه در زمان ساسانيان به نام «هفت شهر» يا «مدائن سبعه» يا «مدائن كسري» خوانده مي‌شده است.