سیره و اخلاق نظامی پیامبر اعظم صلی الله علیه و اله وسلم صفحه 134

مکرمه حضور داشت و دشمنان به ایشان جسارت می کردند، حتی یک سخن نسنجیده به دشمنان نگفت. با وجود جنگ های سخت آن حضرت و جنایت های آشکار مشرکان و حمله های ناجوان مردانه آنان در حق مسلمانان و نزدیکان پیامبر اسلام، آن حضرت به اخلاق قرآنی پای بند بود. قرآن در این زمینه فرموده است:

... و آنهایی را که جز خدا می خوانند، دشنام مدهید که آنان از روی دشمنی [و] به نادانی، خدا را دشنام خواهند داد. این گونه برای هر امتی کردارشان را آراستیم. آن گاه بازگشت آنان به سوی پروردگارشان خواهد بود و ایشان را از آنچه انجام می دادند، آگاه خواهد ساخت. (انعام: 108)

از نگاه پیامبر خدا، ناسزاگویی به مؤمن، فسق است(1) و دو تن که به یکدیگر دشنام دهند، مانند دو شیطانند که به یکدیگر پارس می کنند و به جان هم می افتند.(2)

از دیگر تلاش های ارزنده پیامبر این بود که گفتارهای زشت عرب جاهلی را تغییر داد و سخنان ارزشی را به ایشان آموخت. در درگیری ها، ناسزاگویی به پدر و مادر، امری متداول بود. پیامبر به شدت با این حرکت زشت برخورد کرد و در این باره فرمود: «از بزرگ ترین گناهان این است که آدمی، پدر و مادر خود را دشنام دهد.» عرض شد: چگونه کسی پدر و مادر خود را دشنام می دهد؟ فرمود: «فرد دیگری را دشنام می دهد و او به پدر و مادر وی ناسزا می گوید».(3)

1- کافی، ج2، ص359، ح2.
2- میزان الحکمه، ج5، ص2355، ح8229 .
3- میزان الحکمه، ج5، ص2355، ح8230 .