- پیش گفتار 1
- 1. نکاتی درباره موضوع پژوهش 4
- اشاره 4
- فصل اول: کلیات 4
- اشاره 5
- 2. صلح طلبی پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله 5
- الف) اندیشه قرآن 7
- اشاره 7
- سه _ مشرکان؛ آغازگر جنگ ها 8
- یک _ پیمان شکنی مشرکان 8
- دو _ بیرون کردن پیامبر از زادگاهش 8
- ج) رفتار نبوی 9
- ب) آموزه های نبوی 9
- اشاره 9
- یک _ صلح حدیبیه 9
- دو _ نبردهای پیامبر 11
- فصل دوم: رابطه پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله با خدا 14
- اشاره 14
- 1. اهتمام به نماز 15
- اشاره 18
- 2. دعا و نیایش 18
- الف) پیش از حرکت 20
- ب) پیش از نبرد 21
- ج) دعا برای مسلمانان 21
- د) دعا برای خاصان 22
- ه_) هنگام سختی پیکار 23
- و) دعا برای شهیدان 24
- ز) سپاس گزاری 25
- ح) دعا برای خانواده شهدا 27
- ط) نفرین برای دشمنان 28
- ی) نفرین برای جنایت کاران جنگی 30
- 3. شب زنده داری 32
- 1. ویژگی های اخلاقی پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله 35
- اشاره 35
- اشاره 35
- فصل سوم: رابطه پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله با مسلمانان 35
- الف) شجاعت 35
- ب) شکیبایی 39
- ج) توکل 43
- د) مهربانی 46
- ه_) پایداری 48
- 2. فرهنگ سازی پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله برای رزمندگان 52
- الف) ایجاد انگیزه آفرینی الهی 52
- اشاره 52
- اشاره 52
- دو _ انگیزه طبیعی 53
- اشاره 53
- یک _ انگیزه اقتصادی 53
- سه _ انگیزه اجتماعی 53
- یک _ جهاد 55
- دو _ شهادت 56
- سه _ تکبیر 57
- ب) ایجاد نظام داوطلبانه 59
- ج) پرورش روحیه شهادت طلبی 63
- اشاره 66
- یک _ خدا محوری 66
- د) سفارش های اخلاقی پیش از جنگ 66
- دو _ پرهیز از خون ریزی 67
- سه _ رعایت حقوق انسانی 69
- ه_) مشورت با یاران 70
- چهار _ ایستادگی 70
- و) انضباط 76
- یک _ اطاعت از فرماندهی 76
- اشاره 76
- دو _ آرایش سپاه 77
- سه _ سازمان دهی نیرو 79
- چهار _ جدیت در کار 82
- ز) حضور در پیشاپیش لشکر 83
- ح) استفاده از خویشاوندان هنگام خطر 85
- ط) مشارکت و همکاری با سربازان 89
- ی) تقویت روحیه 92
- اشاره 92
- یک _ بارور کردن ایمان 93
- دو _ زنده کردن امید 94
- اشاره 96
- سه _ تواضع در هم نوایی 96
- اول _ پاسخ گویی با شعر 97
- دوم _ هم صدایی 99
- چهار _ شِعار 100
- ک) پاس داشت شهیدان و خانواده های آنان 103
- ل) ترویج فرمان برداری از والدین 106
- م) شایسته سالاری 109
- ن) برخورد با خطاکاران 111
- فصل چهارم: رابطه پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله با دشمنان 113
- 1. رفتار با جنگ جویان 113
- اشاره 113
- اشاره 113
- الف) دعوت به اسلام 115
- ب) پرهیز از آغاز جنگ 118
- یک _ ممنوعیت شکنجه و مُثله کردن 119
- ج) رعایت حقوق بشر 119
- اشاره 119
- دو _ ممنوعیت حمله شبانه 121
- سه _ ممنوعیت استفاده از سلاح کشتار جمعی 124
- چهار _ مصونیت کودکان و زنان 124
- پنج _ مصونیت بی گناهان 127
- شش _ مصونیت سفیران 129
- هفت _ مصونیت عابدان و عالمان 133
- هشت _ ممنوعیت جسارت و ناسزاگویی 133
- نه _ ممنوعیت کشتن فراریان 135
- د) وفاداری به پیمان ها 137
- اشاره 142
- 2. رفتار با اسیران 142
- الف) دعوت به اسلام 144
- اشاره 147
- ب) بخشایش 147
- یک _ پاس داشت اخلاق پسندیده 149
- دو _ چشم پوشی از حق شخصی 150
- سه _ ترویج برادری و دوستی 152
- چهار _ اسلام 155
- ج) فدیه 157
- د) رعایت حقوق اسیران 158
- اشاره 158
- یک _ نیکی 159
- دو _ مدارا 160
- 3. اعدام 161
- اشاره 163
- فصل پنجم: همراه با برنامه سازان 163
- اشاره 163
- 1. تفکیک فقه و اخلاق 163
- بایدها و نبایدهای رسانه 163
- 2. بازشناسی عصر نبوی 164
- 3. بازتاب درست خدامحوری 164
- 4. بازتاب درست جنگ های پیامبر 165
- 5. تبیین صلح طلبی پیامبر 166
- 6. تقویت روحیه ایمان 167
- راه کارهای پرداختن به موضوع در برنامه ها 168
- کتاب نامه 171
می شود. برای نمونه، امام سجاد علیه السلام سیره امام علی علیه السلام را در جنگ جمل، همانند سیره پیامبر در فتح مکه می داند و می فرماید:
همان گونه که پیامبر از کشتن فراریان، پشت کردگان به جنگ و مجروحان در فتح مکه منع کرد، امام علی علیه السلام نیز در مقابله با طرفداران طلحه و زبیر در بصره چنین کرد.(1)
این تشبیه امام سجاد علیه السلام نشان می دهد که پیامبر خدا در عرصه های مختلف، تصمیم های گوناگونی می گرفت. در فتح مکه، سران کفر مغلوب و ریشه های شرک خشکانیده شده بود، ولی در نبردهای پیشین که فرماندهان برای تجدید قوا عقب نشینی می کردند، معلوم نیست پیامبر، مسلمانان را از کشتن فراریان، بازداشته باشد. این نکته نیازمند تحلیل جدی است. جالب اینجاست که در سیره علوی نیز چنین دوگانگی در سخنان امام علی علیه السلام دیده می شود که هرکدام دلیل روشن و قانع کننده ای دارد. ابان بن تغلب درباره تصمیم گیری دوگانه امام علی علیه السلام می گوید:
عبداللّه بن شریک از پدرش چنین نقل می کند: وقتی مردم خوارج در نبرد جمل شکست خوردند، امیرمؤمنان فرمود: به دنبال پشت کردگان به جنگ مروید و زخم خوردگان را مکشید. آن که در خانه اش را ببندد، در امان است. وقتی نبرد صفین شد، جنگ جو و پشت کرده به جنگ را می کشت و زخم خورده ها را از پا درمی آورد. ابان بن تغلب به عبداللّه بن شریک گفت: این دو روش گوناگون است.[علی علیه السلام ] فرمود: در جنگ جمل، [فرماندهان آنان،] طلحه و زبیر کشته شدند، ولی معاویه خود ایستاده است و رهبری می کند.(2)
1- کافی، ج5، ص33، ح3.
2- کافی، ج5، ص33، ح5.