سیره و اخلاق نظامی پیامبر اعظم صلی الله علیه و اله وسلم صفحه 142

برای نمونه، در غزوه بدر الموعد قرار بود ابوسفیان و کفار مکه به مصاف پیامبر بیایند. آنان نیامدند، ولی پیامبر و هفتاد نفر از مسلمانان در میعادگاه حاضر شدند.(1) هر پیمانی که پیامبر می پذیرفت، به آن وفادار بود، ولی اگر دشمن به پیمان خویش وفادار نبود، مسلمانان هم به آن پیمان عمل نمی کردند. پیامبر با پیمان شکنان مسلمان و غیرمسلمان، قاطعانه برخورد می کرد. آیات قرآن و سیره نبوی نشان می دهد که پیمان، شامل عهد فردی و اجتماعی (پیمان ملتی با ملت دیگر) می شود. به نظر می رسد آموزه های دینی، وفاداری به پیمان های اجتماعی را مهم تر از قراردادهای فردی می داند.

امام علی علیه السلام با اقتدای کامل به پیامبر خدا، در این باره به فرماندهان سپاه خویش چنین سفارش می کرد:

اگر با دشمنت پیمانی نهادی و در ذمه خود، او را امان دادی، به عهد خویش وفا کن و آنچه را بر ذمه داری، ادا کن. خود را چون سپری برابر پیمانت برپا دار؛ چه مردم بر هیچ چیز از واجب های خدا چون بزرگ شمردن وفای به عهد سخت هم داستان نباشند... و مشرکان نیز جدا از مسلمانان، وفای به عهد را میان خود لازم می شمردند؛ چه زیان پایان ناگوار پیمان شکنی را بردند. پس در آنچه به عهده گرفته ای، خیانت مکن و پیمانی را که بسته ای، مشکن و دشمنت را که _ در پیمان توست _ مفریب؛ که جز نادان بدبخت بر خدا دلیری نکند.(2)

2. رفتار با اسیران

اشاره

2. رفتار با اسیران