سیره و اخلاق نظامی پیامبر اعظم صلی الله علیه و اله وسلم صفحه 146

ساعت ها، بلکه روزها برای هدایت آنان می کوشید. ازاین رو، ایشان به امام علی علیه السلام فرمود:

با هیچ کس جنگ مکن، مگر پس از آنکه او را به اسلام دعوت کردی. به خدا سوگند اگر مردی به دست تو هدایت شود، برای تو _ از هر آنچه خورشید به آن بتابد و غروب کند [یعنی تمام دنیا] _ بهتر و برتر است.(1)

پیامبر خدا برای رایزنی و شنیدن نظر مسلمانان، اهمیت ویژه ای قائل بود و در بسیاری از صحنه های نبرد، دیدگاه های آنان را می پذیرفت، ولی اگر این نظریه ها با اصل هدایت جاهلان سازگار نبود، سخنان آنان را نشنیده می گرفت. «در یکی از جنگ ها، مقداد بن عمرو، حَکَم بن کَیسان را اسیر گرفت و نزد پیامبر آورد. پیامبر او را به اسلام دعوت کرد و با وی گفت وگویی طولانی داشت. عمر بن خطاب گفت: ای رسول خدا! آیا با چنین فرد [دون مایه ای] سخن می گویی؟ به خدا قسم، تا ابد مسلمان نخواهد شد. اجازه بده گردنش را بزنم تا روانه دوزخ شود که پناه گاه اوست. پیامبر به عمر توجه نکرد و آن قدر با حکم سخن گفت تا اینکه او اسلام آورد. عمر گفت: گمان نمی کردم که او چنین نیکو مسلمان شود.»(2)

تلاش پیامبر در تبلیغ دین مبین اسلام کارگر افتاد و حَکَم مسلمان شد. وقتی او اسلام آورد، پیامبر به یاران خود فرمود: «اگر لحظه ای پیش از شما اطاعت کرده و او را کشته بودم، وارد آتش می شد».

سال ها بعد، هرگاه عمر بن خطاب از حَکَم بن کَیسان یاد می کرد،