سیره و اخلاق نظامی پیامبر اعظم صلی الله علیه و اله وسلم صفحه 99

مسلمانان را شنید، آخرین جمله خود را گفت: «اُعْلُ هُبَلُ اُعْلُ هُبَلُ؛ بت هبل برتر باش، بت هبل برتر باش.» مسلمانان به اشاره رسول خدا صلی الله علیه و آله، بی درنگ پاسخ دادند: «أللّه ُ أَعْلی وَ أَجَلُّ؛ خدا بزرگ و بلندمرتبه است.»(1) ابوسفیان که روحیه آهنین سلحشوران سپاه اسلام را دید، به سوی سپاه خود رفت و به مکه بازگشت.

دوم _ هم صدایی

دوم _ هم صدایی

در خندق، مسلمانان برای اینکه سرگرم باشند و خستگی کار را احساس نکنند، رجزی را که به نام جُعَیْل بود و رسول خدا صلی الله علیه و آله او را عَمْرو نامیده بود، هم صدا می خواندند:

سَمَّاهُ مِنْ بَعْدِ جُعَیْلٍ عَمْرا و کانَ لِلْبائِسِ یَوْما ظَهْرا.

پیامبر او را پس از «جُعَیل»، «عَمرو» نامید و او برای بیچارگان، پشتیبانی آشکار است.

هرگاه به واژه «عَمْرا» در مصرع نخست شعر می رسیدند، پیامبر هم با آنان هماهنگ می شد و می گفت: «عَمْرا» و هرگاه به واژه «ظَهْرا» در مصرع دوم می رسیدند، پیامبر نیز هم صدا با آنان می گفت: «ظَهْرا.»(2) واقدی نیز چنین آورده است که مسلمانان هنگام کار، رجز می خواندند و پیامبر هم این بیت را می خواند:

هَذا الْحِمالُ لا حِمَالُ خَیْبَرَ

هذَا أَبَرُّ رَبّنَا وَ أَطْهَرُ

این مایه برکت است، نه بارهای خیبر. آری، پروردگار ما نیکوکارتر و پاکیزه تر است.(3)

1- بحارالانوار، ج20، ص23.
2- تاریخ طبری، ج2، ص234.
3- سیره نبوی دلشاد، صص 482 و 483.