فرهنگ غدیریه : فرهنگ الفبایی صفحه 422

واقعیت هایی است که در مذهب اهل سنت وجود دارد. اینک به تصریحات صالح الوردانی که شیعه شده است اشاره می کنیم:

«کمتر مطلبی که درباره ی عقیده ی اهل سنت گفته می شود این است که عقیده ی آنان عقیده ی حکومتی است که از ابتدای پیدایش آن تاکنون در دامن های حکّام پرورش یافته است. و از این حکّام پشتیبانی و مشروعیت خود را اخذ کرده است، امری که به این عقیده، اجازه و فرصت استمرار و انتشار و بقا را داده است. و این تنها عاملی است که این عقیده را در مرکز صدارت قرار داده و آن را عقیده ی غالب مردم کرده است، زیرا این عقیده به خودی خود، دارای پایه های اساسی نبود، تا متکفل بقا و انتشار باشد.

عقیده ی اهل سنت در حقیقت عقیده ای است که به جهت پناه دادن به واقعیت های خارجی و مشروعیّت بخشیدن به آن تأسیس شده است، که اگر در پناه و دامان حکّام محافظت نمی شد به طور حتم به انتهای خود رسیده بود. دست تقدیر نسبت به عقاید بسیاری چنین حکم کرد که از صفحه ی تاریخ محو شد به رغم این که مقوّمات فراوان و مؤیدات بسیاری را داشتند لذا از آنها اثری باقی نماند. و بدین جهت و جهات دیگر این عقاید به عنوان جزء مسلم دین به حساب آمد که هیچ کس حق ندارد با آن به مقابله برآمده و آن را نقد کند، در حالی که عقاید و روش های عقیدتی دیگر، همگی موردنقد و طعن و نظر در طول زمان قرار گرفت، و تنها عقیده ی اهل سنت بود که تنها