فرهنگ غدیر صفحه 139

تاریخ شیعه-شیعه در تاریخ

تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام

از جمله بهترین کتابهایی است که خدمت شیعه را به علوم اسلامی تبیین کرده است، تألیف سیّد حسن الصدر العاملی(متوفای 1354 ق).این کتاب دارای یک پیشگفتار و 14 فصل است و در هرفصلی آثار و تألیفات شیعه را در هریک از موضوعات:نحو،صرف، لغت،بیان و بدیع،شعر،سیره و تاریخ،حدیث،فقه،اصول دین،کلام و عقاید،علوم قرآنی و اخلاق را معرفی کرده است و بحثی هم دربارۀ پیدایش تشیّع از زمان پیامبر خدا صلّی اللّه علیه و آله و پیشگامی شیعه در علوم مختلف دارد.کتاب در سال 1354 ق در بغداد چاپ شد،خلاصۀ آن نیز از سوی خود مؤلف با نام«الشیعه و فنون الاسلام»تدوین و چاپ شد.از این کتاب، چاپهای متعدد منتشر شده و به فارسی نیز ترجمه گشته است.

-کتابشناسی غدیر،شیعه شناسی.

تبرّک و توسّل

تبرّک یعنی برکت جستن و توسّل یعنی وسیله قرار دادن به درگاه پروردگار.این مسأله، از موضوعاتی است که وهّابیان مخالف آنند و آن را شرک می دانند،در حالی که ریشۀ قرآنی و حدیثی دارد.«برکت»و«مبارک»بارها در قرآن کریم به کار رفته و مکانها،زمانهای خاص،و اشخاص معین«مبارک»شمرده شده اند. (1)اینکه یوسف به برادرانش گفت:

پیراهن مرا ببرید و به چهرۀ پدرم بیفکنید تا دیدگانش بینا شود (2)،یا قوم بنی اسرائیل صندوق عهدی از جانب خدا داشتند که فرشتگان آن را حمل می کردند و مایۀ آرامش آنان بود، (3)نشان آن است که می توان از اشیای مقدسی تبرّک جست.

در عصر رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله به آثار آن حضرت تبرک می جستند (4)و گاهی فرزندان خود را نزد آن حضرت می آوردند تا دست بر سرشان بکشد و متبرّک شوند،یا از باقی ماندۀ غذای پیامبر یا آب وضوی او تبرّک می جستند،یا موهای سر او را هنگام تراشیدن،به عنوان

1- 1) .ر.ک:«قرآن کریم»،دخان آیه 3،اسراء آیه 1،آل عمران آیه 96،مریم آیه 31،هود آیه 48.
2- 2) .یوسف،آیه 93.
3- 3) .بقره،آیه 248.
4- 4) .تبرّک الصّحابه بآثار الرسول،ص 7.