فرهنگ غدیر صفحه 141

آمرزش خواهی رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله را مؤثر می داند: وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جاؤُکَ فَاسْتَغْفَرُوا اللّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللّهَ تَوّاباً رَحِیماً (1)اگر آنان،هنگامی که بر خود ستم کردند،نزد تو می آمدند و در پیشگاه خدا استغفار می کردند و پیامبر هم در حق آنان طلب آمرزش می کرد،خدا را توبه پذیر و مهربان می یافتند.پس توسّل نیز با توحید ناسازگار نیست.طبق روایات،انبیای پیشین نیز به پیامبر و خاندان او و پنج تن اصحاب کساء متوسّل شده اند و فرقی بین حالت زنده یا مردۀ آنان نیست.انبیاء حتی پیش از تولّد معصومین به آنان متوسّل شده اند. (2)در منابع اهل سنّت نیز نمونه های فراوان نقل شده که از آداب زیارت،حضور در کنار مرقد پیامبر و توسّل به او در پیشگاه خداوند و شفیع قرار دادن وی برای آمرزش گناهان شمرده شده است. (3)

توسّل به اهل بیت،نه به معنای حاجت خواستن از آنان است،بلکه به خاطر جاه و قرب و منزلتی که نزد خدا دارند،آنان را وسیله قرار می دهیم تا حاجتمان را از خدا بطلبیم،«چرا که آنان مجاری فیض الهی و واسطۀ فیض میان مولی و بندگانند.همۀ افراد برای دست یافتن به خواسته هایشان نزد بزرگان،دنبال وسیله و واسطه می گردند.در عین حال عقیده داریم که در عالم هستی،هیچ مؤثری جز خدای سبحان نیست.آنچه در حرمهای مطهّر و کنار قبور اولیای دین توسّط زائران شیعه و غیرشیعه انجام می گیرد،جز همان توسّل نیست.کجای این با توحید ناسازگار است؟» (4)جمله ای که مکرّر در دعای توسّل آمده است، گویای همین واسطه قرار دادن به خاطر قرب و وجاهت معصومین در پیشگاه خداست:«إنّا توجّهنا و استشفعنا و توسّلنا بک إلی اللّه و قدّمناک بین یدی حاجاتنا،یا وجیها عند اللّه، إشفع لنا عند اللّه». (5)

در توصیه های معصومین،کیفیت نوشتن رقعه و توسّل به اهل بیت و دعاهای گوناگون توسّل برای برآمدن حاجتها نقل شده است. (6)عالمان و محققان،بحثها و تألیفات سودمندی در تبیین مسألۀ تبرک و توسّل و دفع شبهات دارند،تا اثبات کنند آنچه پیروان

1- 1) .نساء،آیۀ 64.
2- 2) .بحار الأنوار،ج 26 ص 319 تا 334.
3- 3) .ر.ک:«الغدیر»،ج 5 ص 143(التوسّل و الأستشفاع بقبره الشریف).
4- 4) .همان،ص 144،و ج 3 ص 293.
5- 5) .بحار الأنوار،ج 99 ص 249.
6- 6) .همان،ص 231 تا 254.