فرهنگ غدیر صفحه 150

تشیّع علوی تشیّع شهادت است،تشیّع صفوی تشیّع مرگ،

تشیّع علوی تشیّع توسل برای تکامل است،تشیّع صفوی تشیّع توسّل برای تقلّب،

تشیّع علوی تشیّع یاری حسین است،تشیّع صفوی گریه بر حسین،

تشیّع علوی تشیّع امامت علوی است،تشیّع صفوی تشیّع سلطنت صفوی،

تشیّع علوی تشیّع تقیۀ مبارز دلیر است،تشیّع صفوی تشیّع تقیّۀ بیکارۀ ترسو،

تشیّع علوی تشیّع«نه»است،تشیّع صفوی تشیّع«آری»! (1)

البته این تعبیرات،برخی شاعرانه و ادبی است،برخی هم قابل نقد و بررسی.

-شیعه شناسی،تشیّع،پیام غدیر،نقد کتابهای ضد شیعی.

تشیّع و ایران

از مهمترین کشورهای شیعی،ایران است.نفوذ و گسترش شیعه در ایران نیز سابقه ای کهن دارد و متأثر از عوامل متعددی است.موقعیّت قم،به عنوان حرم اهل بیت و وجود عالمان شیعه و راویان بزرگ در این شهر از عصر أئمه تاکنون،گرایش قلبی و محبت مردم به خاندان پیامبر و خویشاوندی ایرانیان با اهل بیت از طریق مادر امام سجاد علیه السّلام (شهربانو)،وجود شخصیتی چون سلمان فارسی در میان اصحاب پیامبر و هواداران علی علیه السّلام،وجود مرقد حضرت رضا علیه السّلام و حضرت معصومه علیها السّلام و امامزادگان بسیاری در این کشور و حضور حضرت عبد العظیم در منطقه ری،زمینه ساز گرایش بیشتر مردم این مرز و بوم به تفکّر شیعی و مذهب اهل بیت شده است و هرچند اصل نفوذ تشیّع و پذیرش ایرانیان،به خاطر حقانیّت این مکتب و انحراف امویان و عباسیان از اسلام ناب بوده است.

مهاجرت سادات به ایران،خروج ابو مسلم خراسانی بر ضدّ عباسیان،قیامهای شیعیان در منطقۀ خراسان و حکومت علویان در طبرستان و سربداران در بیهق،حضور اسماعیلیه در ایران،و به قدرت رسیدن آل بویه و ترویج مذهب تشیّع و حضور شیعیان در ری نیز از عوامل دیگر بوده که در نهایت به عصر صفویان و تشکیل حکومت شیعی سراسری منتهی می شود.امّا حقجویی را ریشۀ اصلی تشیّع ایرانیان باید دانست.