فرهنگ غدیر صفحه 173

از آنان نیز ده نفر زنده نمی مانند و چنان نیز شد که امام فرموده بود:«فو اللّه لا یقتل منکم عشره و لا یسلم منهم عشره»و پس از جنگ معلوم گشت که از یاران امام نه نفر شهید شدند و از جمع چهارهزار نفری خوارج هشت نفر گریختند. (1)به نقل تواریخ،آن نه نفری که جان سالم به در بردند،به شهرهای مختلف گریختند و در یمن و جاهای دیگر اندیشۀ خارجیگری را رواج دادند.عبد الرحمان بن ملجم یکی از همین خوارج فراری بود که سرانجام امیر المؤمنین را به شهادت رساند.واقعۀ جنگ نهروان طولانی است،طالبان به کتب تاریخ و منابع مفصّل مراجعه کنند. (2)

-خوارج نهروان،جهاد با اهل بغی،قتال بر تأویل،مارقین.

جهاد با اهل بغی

بغی به معنای تجاوز از حدّ،ظلم و تعدّی است،چه بر ضدّ شخص یا حکومت و والی.

آنچه در فرهنگ دینی و در بعد اجتماعی و سیاسی مطرح است،«بغی»عبارت است از شورش و نافرمانی کسی یا گروهی نسبت به حکومت قانونی و شرعی به قصد ایجاد آشوب و به هم زدن اوضاع و امنیّت.این فتنه در زمان حکومت علی علیه السّلام پیش آمد و پیمان شکنان بصره(ناکثین)و تجاوزکاران شام(قاسطین)و خوارج نهروان(مارقین)بر ضدّ حکومت مشروع امیر مؤمنان شوریدند و با این بغی،تکلیف مبارزه با آنان و سرکوب شورشیان فتنه گر پیش آمد و حضرت امیر در سه جنگ،با فتنه انگیزان داخلی جنگید.

مستمسک امیر المؤمنین در جنگیدن با آنان،آیۀ قرآن بود که فرمان می دهد بر ضدّ گروهی که بر گروه دیگر ستم کند و«اهل بغی»باشد بجنگید تا به حکم خدا گردن بنهند و تابع حق گردد: وَ إِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَیْنَهُما فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَی